Bağımsız Devletler Topluluğu’na üye devletler, işbu Sözleşme’nin tarafları olup, bundan böyle Akit Taraflar olarak anılacaktır,
Akit Tarafların vatandaşlarına ve topraklarında yaşayan kişilere, tüm Akit Taraflarda kişisel ve mülkiyet hakları bakımından kendi vatandaşlarına sağlananla aynı hukuki korumayı sağlama arzusundan hareketle,
Adalet kurumları tarafından hukuki, ailevi ve cezai konularda hukuki yardım sağlanması alanında işbirliğinin geliştirilmesine önem vererek, aşağıdaki hususlarda anlaşmışlardır:
Bölüm I. GENEL HÜKÜMLER
Kısım I. Hukuki Koruma
Madde 1. Hukuki Korumanın Sağlanması
1. Her bir Akit Tarafın vatandaşları ile topraklarında yaşayan kişiler, diğer tüm Akit Tarafların topraklarında, kişisel ve mülkiyet hakları bakımından, o Akit Tarafın kendi vatandaşlarıyla aynı hukuki korumadan yararlanırlar.
2. Her bir Akit Tarafın vatandaşları ile topraklarında yaşayan diğer kişiler, yetki alanına hukuki, ailevi ve cezai konular giren diğer Akit Tarafların mahkemelerine, savcılıklarına, içişleri organlarına ve diğer kurumlarına (bundan böyle adalet kurumları olarak anılacaktır) serbestçe ve engelsiz bir şekilde başvurma hakkına sahiptir; bu kurumlarda hazır bulunabilir, dilekçe verebilir, dava açabilir ve o Akit Tarafın vatandaşlarıyla aynı koşullar altında diğer usuli işlemleri gerçekleştirebilirler.
3. İşbu Sözleşme hükümleri, Akit Tarafların mevzuatına uygun olarak kurulmuş tüzel kişiler için de geçerlidir.
Madde 2. Harçlardan Muafiyet ve Masrafların Karşılanması
1. Her bir Akit Tarafın vatandaşları ve topraklarında yaşayan kişiler, adli ve noter harçları ile masraflarını ödemekten ve karşılamaktan muaftırlar ve ayrıca kendi vatandaşlarıyla aynı koşullar altında ücretsiz hukuki yardımdan yararlanırlar.
2. İşbu maddenin 1. fıkrasında öngörülen muafiyetler, kararın icrası da dahil olmak üzere, bu davaya ilişkin olarak gerçekleştirilen tüm usuli işlemleri kapsar.
Madde 3. Ailevi ve Mali Duruma İlişkin Belgenin Sunulması
1. Madde 2’de öngörülen avantajlar, talepte bulunan kişinin ailevi ve mali durumuna ilişkin bir belgeye dayanarak verilir. Bu belge, başvuru sahibinin ikametgahının veya mutat meskeninin bulunduğu Akit Tarafın yetkili kurumu tarafından düzenlenir.
2. Başvuru sahibinin Akit Tarafların topraklarında ikametgahı veya mutat meskeni yoksa, vatandaşı olduğu Akit Tarafın ilgili diplomatik temsilciliği veya konsolosluk makamı tarafından düzenlenen bir belgenin sunulması yeterlidir.
3. Avantajların sağlanması talebiyle ilgili kararı veren kurum, belgeyi düzenleyen kurumdan ek bilgi veya gerekli açıklamaları talep edebilir.
Kısım II. Hukuki Yardım
Madde 4. Hukuki Yardımın Sağlanması
1. Akit Tarafların adli makamları, işbu Sözleşme hükümlerine uygun olarak hukuki, ailevi ve cezai konularda hukuki yardım sağlarlar.
2. Adli makamlar, işbu maddenin 1. fıkrasında belirtilen konularda diğer kurumlara da hukuki yardım sağlarlar.
Madde 5. İletişim Usulü
İşbu Sözleşme’nin uygulanmasında, Akit Tarafların yetkili adli makamları, işbu Sözleşme’de farklı bir iletişim usulü öngörülmemişse, merkezi, bölgesel ve diğer organları aracılığıyla birbirleriyle iletişim kurarlar. Akit Taraflar, doğrudan iletişim kurmaya yetkili merkezi, bölgesel ve diğer organlarının listesini belirler ve bu konuda depozitoyu bilgilendirir.
Madde 6. Hukuki Yardımın Kapsamı
Sözleşmeci Taraflar, talep edilen Sözleşmeci Tarafın mevzuatı tarafından öngörülen usuli ve diğer işlemleri yerine getirerek birbirlerine hukuki yardım sağlarlar; bunlar arasında: belgelerin düzenlenmesi ve gönderilmesi, incelemelerin yapılması, aramalar, el koyma, maddi delillerin teslimi, bilirkişi incelemesi yapılması, tarafların, üçüncü kişilerin, şüphelilerin, sanıkların, mağdurların, tanıkların, bilirkişilerin sorgulanması, kişilerin aranması, cezai kovuşturma yürütülmesi, kişilerin cezai sorumluluğa çekilmek veya mahkumiyet kararının infazı için iadesi, hukuk davalarına ilişkin mahkeme kararlarının, hukuk davası kısmındaki mahkumiyet kararlarının, icra yazılarının tanınması ve infazı ile belgelerin tebliği yoluyla yardım sağlarlar.
Madde 7. Hukuki Yardım Talebinin İçeriği ve Şekli
1. Hukuki yardım talebinde aşağıdakiler belirtilmelidir:
a) talep edilen kurumun adı;
b) talep eden kurumun adı;
c) hukuki yardım talep edilen davanın adı;
d) tarafların, tanıkların, şüphelilerin, sanıkların, davalıların, hükümlülerin veya mağdurların ad ve soyadları, ikametgahları ve bulundukları yer, vatandaşlıkları, meslekleri, ceza davalarında ayrıca doğum yeri ve tarihi ve mümkünse ebeveynlerinin ad ve soyadları; tüzel kişiler için – unvanları, yasal adresleri ve/veya bulundukları yer;
e) “d” bendinde belirtilen kişilerin temsilcileri varsa, bunların adları, soyadları ve adresleri;
f) talebin içeriği ve yerine getirilmesi için gerekli diğer bilgiler;
g) ceza davalarında ayrıca işlenen fiilin tanımı ve nitelendirilmesi ile fiil sonucunda zarar meydana gelmişse zarar miktarına ilişkin veriler.
2. Belge tebliğine ilişkin talepte ayrıca alıcının tam adresi ve tebliğ edilecek belgenin adı belirtilmelidir.
3. Talep, talep eden kurum tarafından imzalanmalı ve resmi mühür ile onaylanmalıdır.
Madde 8. Yerine Getirme Usulü
1. Hukuki yardım talebinin yerine getirilmesinde, talep edilen kurum kendi ülkesinin mevzuatını uygular. Talep eden kurumun talebi üzerine, talep eden Akit Tarafın usul kurallarını da uygulayabilir, ancak bunlar talep edilen Akit Tarafın mevzuatına aykırı olmamalıdır.
2. Talep edilen kurum talebi yerine getirmeye yetkili değilse, talebi yetkili kuruma iletir ve bu durumu talep eden kuruma bildirir.
3. Talep eden kurumun talebi üzerine, talep edilen kurum, talep eden kuruma ve ilgili taraflara, talebin yerine getirilme zamanı ve yeri hakkında zamanında bilgi verir; böylece taraflar, talep edilen Akit Tarafın mevzuatına uygun olarak talebin yerine getirilmesinde hazır bulunabilirler.
4. Talepte belirtilen kişinin kesin adresi bilinmiyorsa, talep edilen kurum, bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına uygun olarak adresi tespit etmek için gerekli önlemleri alır.
5. Talep yerine getirildikten sonra, talep edilen kurum belgeleri talep eden kuruma iade eder; hukuki yardım sağlanamaması durumunda, aynı anda talebin yerine getirilmesini engelleyen koşulları bildirir ve belgeleri talep eden kuruma iade eder.
Madde 9. Tanıkların, mağdurların, hukuki sorumluların, temsilcilerinin, bilirkişilerin nakli
1. Talep edilen Akit Tarafın kurumu tarafından tebliğ edilen çağrı üzerine talep eden Akit Tarafın adalet kurumuna gelen tanık, mağdur, hukuki davacı, hukuki sorumlu ve temsilcisi ile bilirkişi, uyruğuna bakılmaksızın, devlet sınırını geçmeden önce işlenen bir fiil nedeniyle talep eden Akit Tarafın topraklarında cezai veya idari sorumluluğa çekilemez, gözaltına alınamaz veya cezalandırılamaz. Bu kişiler ayrıca, yargılamaya konu olan ceza davasıyla ilgili olarak tanıklık ifadeleri veya bilirkişi olarak verdikleri görüşler nedeniyle sorumluluğa çekilemez, gözaltına alınamaz veya cezalandırılamaz.
2. Bu maddenin 1. fıkrasında belirtilen kişiler, kendilerini sorgulayan adli makamın, artık varlıklarına gerek kalmadığını bildirmesinden itibaren 15 gün içinde bunu yapma imkânına sahip olmalarına rağmen talep eden Akit Tarafın topraklarını terk etmezlerse, bu fıkrada öngörülen teminatı kaybederler. Bu süreye, bu kişilerin kendi kusurları olmaksızın talep eden Akit Tarafın topraklarını terk edemedikleri süre dahil edilmez.
3. Tanık, bilirkişi ile mağdur ve yasal temsilcisine, talep eden Akit Tarafça, talep eden devletteki seyahat ve ikamet masrafları ile işten uzak kaldıkları günler için alamadıkları ücretler ödenir; bilirkişi ayrıca bilirkişi incelemesi yapmak için ücret alma hakkına sahiptir. Çağrıda, çağrılan kişilerin hangi ödemeleri almaya hak kazandığı belirtilmelidir; talep ettikleri takdirde, talep eden Akit Tarafın adli makamı, ilgili masrafları karşılamak üzere bir avans öder.
4. Bu maddenin 1. fıkrasında belirtilen ve bir Akit Tarafın topraklarında ikamet eden kişilerin, diğer Akit Tarafın adli makamına çağrılması, gelmemeleri halinde zorlayıcı tedbir uygulanacağı tehdidini içermemelidir.
Madde 10. Belgelerin Tebliği Talebi
1. Talep edilen adli makam, tebliğ edilecek belgeler kendi dilinde veya Rusça yazılmışsa ya da bu dillere çeviri ile birlikte sunulmuşsa, belgelerin tebliğini kendi devletinde geçerli olan usule göre gerçekleştirir. Aksi takdirde, belgeleri, alıcının gönüllü olarak kabul etmesi halinde kendisine teslim eder.
2. Belgeler talepte belirtilen adrese tebliğ edilemezse, talep edilen adli makam kendi inisiyatifiyle adresi tespit etmek için gerekli önlemleri alır. Talep edilen adli makamın adresi tespit etmesi mümkün olmazsa, durumu talep eden makama bildirir ve tebliğ edilecek belgeleri iade eder.
Madde 11. Belgelerin Tebliğinin Teyidi
Belgelerin teslimi, belgenin teslim edildiği kişi tarafından imzalanmış, talep eden kurumun resmi mührü ile onaylanmış, teslim tarihini ve belgeyi teslim eden kurum çalışanının imzasını içeren bir teyit veya bu kurum tarafından düzenlenen ve teslim yöntemi, yeri ve zamanını belirtmesi gereken başka bir belge ile doğrulanır.
Madde 12. Diplomatik Temsilciliklerin ve Konsolosluk Makamlarının Yetkileri
1. Akit Taraflar, kendi vatandaşlarına belgeleri diplomatik temsilcilikleri veya konsolosluk makamları aracılığıyla teslim etme hakkına sahiptir.
2. Akit Taraflar, yetkili makamlarının talimatı üzerine, kendi vatandaşlarını diplomatik temsilcilikleri veya konsolosluk makamları aracılığıyla sorgulama hakkına sahiptir.
3. Bu maddenin 1. ve 2. fıkralarında belirtilen hallerde, zorlama tedbirleri veya bu tedbirlerle tehdit uygulanamaz.
Madde 13. Belgelerin Geçerliliği
1. Akit Taraflardan birinin topraklarında, bir kurum veya bu konuda özel olarak yetkilendirilmiş bir kişi tarafından, yetkileri dahilinde ve belirlenmiş şekle uygun olarak düzenlenmiş veya onaylanmış ve resmi mühürle mühürlenmiş belgeler, diğer Akit Tarafların topraklarında herhangi bir özel onay olmaksızın kabul edilir.
2. Akit Taraflardan birinin topraklarında resmi belge olarak kabul edilen belgeler, diğer Akit Tarafların topraklarında resmi belgelerin ispat gücüne sahiptir.
Madde 14. Medeni Hal Belgelerinin ve Diğer Belgelerin Gönderilmesi
1. Akit Taraflar, talep üzerine, tercümesiz ve ücretsiz olarak, nüfus kayıt belgelerini doğrudan Akit Tarafların nüfus müdürlükleri aracılığıyla birbirlerine göndermeyi ve belgelerin gönderildiğine dair vatandaşları bilgilendirmeyi taahhüt ederler.
2. Akit Taraflar, talep üzerine, tercümesiz ve ücretsiz olarak, talep edilen Akit Tarafın vatandaşlarının ve topraklarında ikamet eden diğer kişilerin kişisel veya mülkiyet hakları ile menfaatlerine ilişkin eğitim belgelerini, iş deneyimi belgelerini ve diğer belgeleri birbirlerine göndermeyi taahhüt ederler.
Madde 15. Hukuki Konularda Bilgi
Akit Tarafların merkezi adalet makamları, talep üzerine birbirlerine, kendi topraklarında yürürlükte olan veya yürürlükte olmuş iç mevzuat ve adalet makamları tarafından uygulanma pratiği hakkında bilgi sağlarlar.
Madde 16. Adreslerin ve Diğer Verilerin Belirlenmesi
1. Akit Taraflar, talep üzerine, kendi mevzuatlarına uygun olarak, topraklarında ikamet eden kişilerin adreslerinin belirlenmesinde, vatandaşlarının haklarının kullanılması için gerekli olması halinde birbirlerine yardım ederler. Bu durumda, talep eden Akit Taraf, talepte belirtilen kişinin adresini belirlemek için elindeki verileri bildirir.
2. Akit Tarafların adalet makamları, talep eden Akit Tarafın adalet makamlarında hukuk, aile ve ceza davaları kapsamında mal varlığı talepleri yöneltilen, talep edilen Akit Tarafın topraklarında ikamet eden kişilerin iş yerlerinin ve gelirlerinin belirlenmesinde birbirlerine yardım ederler.
Madde 17. Dil
İşbu Sözleşme’nin yerine getirilmesinde birbirleriyle ilişkilerinde, Akit Tarafların adalet makamları, Akit Tarafların devlet dillerini veya Rus dilini kullanırlar. Belgelerin Akit Tarafların devlet dillerinde düzenlenmesi halinde, bunlara Rusçaya onaylı çeviriler eklenir.
Madde 18. Hukuki Yardım Sağlanmasıyla İlgili Masraflar
Talep edilen Akit Taraf, hukuki yardım sağlama masraflarının karşılanmasını talep etmeyecektir. Akit Taraflar, kendi topraklarında hukuki yardım sağlanması sırasında ortaya çıkan tüm masrafları kendileri üstlenirler.
Madde 19. Hukuki Yardım Sağlanmasının Reddi
Hukuki yardım sağlanması talebi, bu yardımın sağlanması egemenliğe veya güvenliğe zarar verebilecekse ya da talep edilen Akit Tarafın mevzuatına aykırıysa, tamamen veya kısmen reddedilebilir. Hukuki yardım talebinin reddedilmesi halinde, talep eden Akit Taraf, reddetme nedenleri hakkında derhal bilgilendirilir.
Bölüm II. HUKUK VE AİLE İŞLERİNE İLİŞKİN HUKUKİ İLİŞKİLER
Kısım I. Yetki
Madde 20. Genel Hükümler
1. Bu bölümün II-V. kısımlarında aksi belirtilmedikçe, ikametgahı Akit Taraflardan birinin topraklarında bulunan kişilere karşı açılan davalar, vatandaşlıklarına bakılmaksızın, bu Akit Tarafın mahkemelerinde açılır; tüzel kişilere karşı açılan davalar ise, tüzel kişinin yönetim organının, temsilciliğinin veya şubesinin bulunduğu Akit Tarafın mahkemelerinde açılır.
Davada, ikametgahları (bulundukları yerler) farklı Akit Tarafların topraklarında bulunan birden fazla davalı varsa, uyuşmazlık, davacının seçimine göre davalılardan herhangi birinin ikametgahında (bulunduğu yerde) görülür.
2. Akit Tarafın mahkemeleri, aşağıdaki durumlarda da yetkilidir:
a) davalının işletmesinin (şubesinin) ticaret, sanayi veya diğer ekonomik faaliyeti kendi topraklarında yürütülüyorsa;
b) uyuşmazlığın konusu olan sözleşmeden doğan yükümlülük kendi topraklarında tamamen veya kısmen ifa edilmişse veya edilmesi gerekiyorsa;
c) şeref, haysiyet ve ticari itibarın korunmasına ilişkin davada davacının sürekli ikametgahı veya bulunduğu yer kendi topraklarında ise.
3. Gayrimenkul mülkiyeti ve diğer ayni haklara ilişkin davalarda, münhasıran malın bulunduğu yer mahkemeleri yetkilidir.
Yük, yolcu ve bagaj taşıma sözleşmesinden kaynaklanan taşıyıcılara karşı davalar, usulüne uygun olarak talepte bulunulan nakliye kuruluşunun yönetiminin bulunduğu yerde açılır.
Madde 21. Sözleşmeye Dayalı Yetki
1. Akit Tarafların mahkemeleri, tarafların uyuşmazlığın bu mahkemelere devredilmesine ilişkin yazılı bir anlaşması varsa, diğer durumlarda da davalara bakabilir.
Ancak, 20. maddenin 3. fıkrası ve bu bölümün II-V. kısımlarında belirlenen diğer normlar ile ilgili Akit Tarafın iç mevzuatından kaynaklanan münhasır yetki, tarafların anlaşmasıyla değiştirilemez.
2. Uyuşmazlığın devredilmesine ilişkin bir anlaşmanın varlığı halinde, mahkeme, davalının talebi üzerine yargılamayı durdurur.
Madde 22. Yargı Süreçlerinin Karşılıklı İlişkisi
1. Aynı taraflar arasında, aynı konu ve aynı sebeplerle iki Akit Tarafın mahkemelerinde dava açılması halinde, davayı daha sonra açan mahkeme yargılamayı durdurur.
2. Asıl dava ile aynı hukuki ilişkiden kaynaklanan karşı dava ve takas talebi, asıl davayı inceleyen mahkemede görülür.
Madde 22-1. Savcının medeni yargılamaya katılım talebi
Akit Taraflardan birinin savcısı, diğer Akit Tarafın savcısına, talep eden Akit Tarafın vatandaşlarının hak ve meşru menfaatlerini korumak amacıyla mahkemede dava açılması, bu tür davaların görülmesine katılım sağlanması veya üst derece mahkemesine temyiz ya da özel itiraz yoluyla başvurulması ile bu tür davalara ilişkin mahkeme kararlarına karşı denetim yoluyla itiraz edilmesi talebinde bulunma hakkına sahiptir.
Kısım II. Kişisel Statü
Madde 23. Hak ehliyeti ve fiil ehliyeti
1. Gerçek kişinin fiil ehliyeti, bu kişinin vatandaşı olduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
2. Vatansız kişinin fiil ehliyeti, sürekli ikamet ettiği ülkenin hukukuna göre belirlenir.
3. Tüzel kişinin hak ehliyeti, kurulduğu devletin kanunlarına göre belirlenir.
Madde 24. Sınırlı ehliyetsiz veya ehliyetsiz olarak tanınma. Fiil ehliyetinin iadesi
1. Bir kişinin sınırlı ehliyetsiz veya ehliyetsiz olarak tanınmasına ilişkin davalarda, bu maddenin 2. ve 3. fıkralarında öngörülen durumlar hariç olmak üzere, bu kişinin vatandaşı olduğu Akit Tarafın mahkemesi yetkilidir.
2. Bir Akit Tarafın mahkemesi, kendi topraklarında ikamet eden ve diğer Akit Tarafın vatandaşı olan bir kişinin sınırlı ehliyetsiz veya ehliyetsiz olarak tanınmasına ilişkin sebeplerin varlığını öğrenmesi halinde, bu durumu söz konusu kişinin vatandaşı olduğu Akit Tarafın mahkemesine bildirir.
3. Sözleşmeci Tarafın, sınırlı ehliyetsiz veya ehliyetsiz ilan edilme gerekçeleri hakkında bilgilendirilen mahkemesi, üç ay içinde davayı başlatmaz veya görüşünü bildirmezse, sınırlı ehliyetsiz veya ehliyetsiz ilan edilme davası, bu vatandaşın ikametgahının bulunduğu Sözleşmeci Tarafın mahkemesi tarafından görülecektir. Bir kişinin sınırlı ehliyetsiz veya ehliyetsiz olduğuna dair karar, bu kişinin vatandaşı olduğu Sözleşmeci Tarafın yetkili mahkemesine gönderilir.
4. Bu maddenin 1-3. fıkralarının hükümleri, ehliyetin iadesine de kıyasen uygulanır.
Madde 25. Gaiplik ve ölüm karinesi. Ölüm olgusunun tespiti
1. Bir kişinin gaipliğine veya ölüm karinesine hükmedilmesi ile ölüm olgusunun tespiti davalarında, kişinin en son hayatta olduğu bilinen zamanda vatandaşı olduğu Sözleşmeci Tarafın adalet makamları, diğer kişiler için ise son ikametgah yerindeki adalet makamları yetkilidir.
2. Sözleşmeci Tarafların her birinin adalet makamları, diğer Sözleşmeci Tarafın vatandaşını ve kendi topraklarında ikamet eden diğer bir kişiyi, topraklarında ikamet eden ve hakları ile menfaatleri bu Sözleşmeci Tarafın mevzuatına dayanan ilgili kişilerin talebi üzerine, gaiplik veya ölüm karinesine hükmedebilir ve ayrıca ölüm olgusunu tespit edebilir.
3. Gaiplik veya ölüm karinesine hükmedilmesi ile ölüm olgusunun tespiti davalarını incelerken, Sözleşmeci Tarafların adalet makamları kendi devletlerinin mevzuatını uygular.
Kısım III. Aile Hukuku Davaları
Madde 26. Evlenme
Evlenmenin koşulları, müstakbel eşlerin her biri için vatandaşı olduğu Sözleşmeci Tarafın mevzuatına, vatansız kişiler için ise sürekli ikametgahının bulunduğu Sözleşmeci Tarafın mevzuatına göre belirlenir. Ayrıca, evlenmeye engel teşkil eden hususlar bakımından, evlenmenin gerçekleştirildiği Sözleşmeci Tarafın mevzuatının gerekliliklerine uyulmalıdır.
Madde 27. Eşlerin Hukuki İlişkileri
1. Eşlerin kişisel ve mali hukuki ilişkileri, birlikte ikamet ettikleri Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
2. Eşlerden biri bir Akit Tarafın topraklarında ikamet ediyorsa ve her iki eş de aynı vatandaşlığa sahipse, kişisel ve mali hukuki ilişkileri, vatandaşı oldukları Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
3. Eşlerden biri bir Akit Tarafın, diğeri ise diğer Akit Tarafın vatandaşıysa ve bunlardan biri birinin, diğeri ise diğer Akit Tarafın topraklarında ikamet ediyorsa, kişisel ve mali hukuki ilişkileri, son ortak ikametgahlarının bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
4. Bu maddenin 3. fıkrasında belirtilen kişilerin Akit Tarafların topraklarında ortak ikametgahları yoksa, davayı inceleyen kurumun bulunduğu Akit Tarafın mevzuatı uygulanır.
5. Eşlerin gayrimenkulleriyle ilgili hukuki ilişkileri, bu gayrimenkulün bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
6. Eşlerin kişisel ve mali hukuki ilişkilerine ilişkin davalarda, bu maddenin 1-3 ve 5. fıkraları uyarınca uygulanacak mevzuata sahip Akit Tarafın adli kurumları yetkilidir.
Madde 28. Boşanma
1. Boşanma davalarında, başvuru anında eşlerin vatandaşı olduğu Akit Tarafın mevzuatı uygulanır.
2. Eşlerden biri bir Akit Tarafın, diğeri ise diğer Akit Tarafın vatandaşıysa, boşanma davasını inceleyen kurumun bulunduğu Akit Tarafın mevzuatı uygulanır.
Madde 29. Akit Tarafların Kurumlarının Yetkisi
1. Boşanma davalarında, 28. maddenin 1. fıkrasında öngörülen durumda, başvuru anında eşlerin vatandaşı olduğu Akit Tarafın makamları yetkilidir. Başvuru anında her iki eş diğer Akit Tarafın topraklarında ikamet ediyorsa, bu Akit Tarafın makamları da yetkilidir.
2. Boşanma davalarında, 28. maddenin 2. fıkrasında öngörülen durumda, her iki eşin ikamet ettiği Akit Tarafın makamları yetkilidir. Eşlerden biri bir Akit Tarafın topraklarında, diğeri ise diğer Akit Tarafın topraklarında ikamet ediyorsa, boşanma davalarında eşlerin ikamet ettiği topraklardaki her iki Akit Tarafın makamları da yetkilidir.
Madde 30. Evliliğin geçersizliğinin tanınması
1. Evliliğin geçersizliğinin tanınması davalarında, evliliğin kurulması sırasında 26. madde uyarınca uygulanan Akit Tarafın mevzuatı uygulanır.
2. Evliliğin geçersizliğinin tanınması davalarında makamın yetkisi, 27. madde uyarınca belirlenir.
Madde 31. Babalık veya analığın tespiti ve itirazı
Babalık veya analığın tespiti ve itirazı, çocuğun doğum itibarıyla vatandaşı olduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
Madde 32. Ebeveynler ve çocuklar arasındaki hukuki ilişkiler
1. Ebeveynler ve çocukların hak ve yükümlülükleri, ebeveynlerin çocukların bakımına ilişkin yükümlülükleri de dahil olmak üzere, sürekli birlikte ikamet ettikleri Akit Tarafın topraklarındaki mevzuatına göre belirlenir; ebeveynler ve çocukların sürekli birlikte ikamet yeri bulunmaması halinde, karşılıklı hak ve yükümlülükleri çocuğun vatandaşı olduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
Nafaka yükümlülüklerinde davacının talebi üzerine, çocuğun sürekli olarak ikamet ettiği Akit Tarafın topraklarındaki mevzuat uygulanır.
2. Yetişkin çocukların ebeveynleri lehine nafaka yükümlülükleri ile diğer aile üyelerinin nafaka yükümlülükleri, ortak ikametgâhlarının bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir. Ortak ikametgâhın bulunmaması halinde, bu tür yükümlülükler, davacının vatandaşı olduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
3. Ebeveynler ve çocuklar arasındaki hukuki ilişkilere ilişkin davalarda, bu maddenin 1. ve 2. fıkraları uyarınca uygulanacak mevzuata sahip olan Akit Tarafın mahkemesi yetkilidir.
4. Çocukların yetiştirilmesiyle ilgili davalarda mahkeme kararlarının icrası, çocuğun ikamet ettiği Akit Tarafın mevzuatında belirlenen usule göre yapılır.
5. Akit Taraflar, nafaka tahsili davalarında, davalının diğer Akit Tarafın topraklarında bulunduğuna dair bir kanaat olması ve mahkeme tarafından davalının aranmasına ilişkin bir karar verilmesi halinde, birbirlerine davalının aranmasında yardım sağlarlar.
Madde 33. Vesayet ve Kayyımlık
1. Vesayet ve kayyımlığın kurulması veya kaldırılması, hakkında vesayet ve kayyımlık tesis edilen kişinin vatandaşı olduğu Akit Tarafın mevzuatına göre yapılır.
2. Vasi veya kayyım ile vesayet veya kayyımlık altındaki kişi arasındaki hukuki ilişkiler, vasi veya kayyımı atayan kurumun bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına tabidir.
3. Vesayet veya kayyımlık uygulama yükümlülüğü, vasi veya kayyım olarak atanan kişinin vatandaşı olduğu Akit Tarafın mevzuatı ile belirlenir.
4. Bir Akit Tarafın vatandaşı olan bir kişiye, vesayet veya kayyımlığın uygulanacağı Tarafın topraklarında ikamet etmesi halinde, diğer bir Akit Tarafın vatandaşı vasi veya kayyım olarak atanabilir.
Madde 34. Akit Tarafların Kurumlarının Vesayet ve Kayyımlık Konularında Yetkisi
Vesayet veya kayyımlığın kurulması veya kaldırılmasına ilişkin davalarda, aksi bu Sözleşme ile belirlenmedikçe, hakkında vesayet veya kayyımlık kurulan veya kaldırılan kişinin vatandaşı olduğu Akit Tarafın makamları yetkilidir.
Madde 35. Vesayet ve kayyımlığa ilişkin tedbirlerin alınması usulü
1. Bir Akit Taraf vatandaşının menfaatleri doğrultusunda vesayet veya kayyımlık tedbiri alınması gerektiğinde ve bu kişinin daimi ikametgahı, geçici ikametgahı veya malvarlığı diğer bir Akit Tarafın topraklarında bulunuyorsa, bu diğer Akit Tarafın makamı, 34. madde uyarınca yetkili olan makamı gecikmeksizin bilgilendirir.
2. Gecikmeye tahammülü olmayan hallerde, diğer Akit Tarafın makamı, kendi mevzuatına uygun olarak gerekli tedbirleri alabilir. Bu durumda, 34. madde uyarınca yetkili makamı bu konuda gecikmeksizin bilgilendirmekle yükümlüdür. Bu tedbirler, 34. maddede belirtilen makam tarafından aksi yönde bir karar alınıncaya kadar yürürlükte kalır.
Madde 36. Vesayet veya kayyımlığın devri usulü
1. 34. madde uyarınca yetkili makam, vesayet veya kayyımlık altındaki kişinin ikametgahı, geçici ikametgahı veya malvarlığı diğer bir Akit Tarafın topraklarında bulunuyorsa, vesayet veya kayyımlığı bu diğer Akit Tarafın makamına devredebilir. Vesayet veya kayyımlığın devri, talep edilen makamın vesayet veya kayyımlığı üstlendiği ve talep eden makama bu durumu bildirdiği andan itibaren yürürlüğe girer.
2. Bu maddenin 1. fıkrası uyarınca vesayet ve kayyımlığı üstlenen makam, bunları kendi devletinin mevzuatına uygun olarak yürütür.
Madde 37. Evlat edinme
1. Evlat edinme veya evlat edinmenin kaldırılması, evlat edinen kişinin evlat edinme başvurusu veya evlat edinmenin kaldırılması anında vatandaşı olduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
2. Çocuk, diğer Akit Tarafın vatandaşı ise, evlat edinme veya iptali sırasında yasal temsilcinin ve yetkili devlet organının rızasının yanı sıra, vatandaşı olduğu Akit Tarafın mevzuatı gerektiriyorsa çocuğun rızasının da alınması gerekir.
3. Çocuk, biri bir Akit Tarafın, diğeri diğer Akit Tarafın vatandaşı olan eşler tarafından evlat ediniliyorsa, evlat edinme veya iptali, her iki Akit Tarafın mevzuatında öngörülen koşullara uygun olarak yapılmalıdır.
4. Evlat edinme veya iptali davalarında, evlat edinme veya iptali başvurusu anında evlat edinenin vatandaşı olduğu Akit Tarafın kurumu yetkilidir; bu maddenin 3. fıkrasında öngörülen durumda ise, eşlerin son ortak ikametgahına veya bulunduğu yere sahip olduğu veya olduğu Akit Tarafın kurumu yetkilidir.
Kısım IV. Mülkiyet Hukuki İlişkileri
Madde 38. Mülkiyet Hakkı
1. Taşınmaz mal üzerindeki mülkiyet hakkı, taşınmaz malın bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir. Hangi malın taşınmaz olduğu sorusu, bu malın bulunduğu ülkenin mevzuatına göre çözülür.
2. Devlet sicillerine kaydedilmesi gereken taşıt araçları üzerindeki mülkiyet hakkı, taşıt aracının tescilini gerçekleştiren organın bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
3. Mülkiyet hakkının veya mal üzerindeki diğer bir ayni hakkın doğumu ve sona ermesi, bu hakkın doğumuna veya sona ermesine temel teşkil eden eylem veya diğer durumun meydana geldiği anda malın bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
4. Mülkiyet hakkının veya işlemin konusunu oluşturan mal üzerindeki diğer ayni hakların doğumu ve sona ermesi, Tarafların anlaşmasında aksi belirtilmedikçe, işlemin yapıldığı yerin mevzuatına göre belirlenir.
Madde 39. İşlemin şekli
1. İşlemin şekli, bulunduğu yerin mevzuatına göre belirlenir.
2. Taşınmaz mal ve bunun üzerindeki haklarla ilgili işlemin şekli, bu malın bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
Madde 40. Vekaletname
Vekaletnamenin şekli ve geçerlilik süresi, bu malın bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
Madde 41. İşlemde tarafların hak ve yükümlülükleri
İşlemde tarafların hak ve yükümlülükleri, tarafların anlaşmasında aksi belirtilmedikçe, işlemin yapıldığı yerin mevzuatına göre belirlenir.
Madde 42. Zararın tazmini
1. Sözleşmelerden ve diğer hukuka uygun eylemlerden kaynaklananlar dışındaki zararın tazmini yükümlülükleri, zararın tazmini talebine temel teşkil eden eylem veya diğer durumun meydana geldiği Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
2. Zarar veren ve mağdur aynı Akit Tarafın vatandaşı ise, bu Akit Tarafın mevzuatı uygulanır.
3. Bu maddenin 1. ve 2. fıkralarında belirtilen davalarda, zararın tazmini talebine temel teşkil eden eylem veya diğer durumun meydana geldiği Akit Tarafın mahkemesi yetkilidir. Mağdur, davasını ayrıca davalının yerleşim yerinin bulunduğu Akit Tarafın mahkemesinde de açabilir.
Madde 43. Dava faaliyeti
Dava faaliyetine ilişkin konular, ilgili hukuki ilişkinin düzenlenmesi için uygulanan mevzuata göre çözümlenir.
Kısım V. Miras
Madde 44. Eşitlik ilkesi
Akit Tarafların her birinin vatandaşları, diğer Akit Tarafların topraklarında, kanunen veya vasiyetname yoluyla, bu Akit Tarafın vatandaşlarıyla aynı koşullar ve aynı kapsamda mal veya hakları miras alabilirler.
Madde 45. Miras Hakkı
1. Bu maddenin 2. fıkrasında öngörülen durum dışında, malvarlığının miras hakkı, miras bırakanın son daimi ikametgahının bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
2. Taşınmaz malvarlığının miras hakkı, bu malvarlığının bulunduğu Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
Madde 46. Mirasın Devlete Geçmesi
Miras konusunda uygulanacak Akit Tarafın mevzuatına göre mirasçının devlet olması halinde, taşınır miras malvarlığı, miras bırakanın ölüm anında vatandaşı olduğu Akit Tarafa, taşınmaz miras malvarlığı ise bulunduğu Akit Tarafa geçer.
Madde 47. Vasiyetname
Bir kişinin vasiyetname düzenleme ve iptal etme ehliyeti ile vasiyetnamenin ve iptalinin şekli, vasiyetçinin belgeyi düzenlediği anda ikametgahının bulunduğu ülkenin hukukuna göre belirlenir. Ancak, vasiyetname veya iptali, düzenlendiği yerin hukukunun şartlarını karşılıyorsa, şekle uyulmaması nedeniyle geçersiz sayılamaz.
Madde 48. Miras Davalarında Yetki
1. Taşınır malvarlığının mirasına ilişkin davaları yürütmeye, miras bırakanın ölüm anında ikametgahının bulunduğu Akit Tarafın kurumları yetkilidir.
2. Taşınmaz malvarlığının mirasına ilişkin davaları yürütmeye, malvarlığının bulunduğu Akit Tarafın kurumları yetkilidir.
3. Bu maddenin 1. ve 2. fıkralarının hükümleri, miras davalarıyla bağlantılı olarak ortaya çıkan uyuşmazlıkların görülmesinde de uygulanır.
Madde 49. Miras Davalarında Diplomatik Temsilcilik veya Konsolosluk Makamının Yetkisi
Miras davaları, miras uyuşmazlıkları da dahil olmak üzere, her bir Akit Tarafın diplomatik temsilcilikleri veya konsolosluk makamları, kendi devletlerinin vatandaşlarını, diğer Akit Tarafların makamlarında, eğer hazır bulunmuyorlarsa veya bir temsilci atamamışlarsa, özel bir vekaletname olmaksızın temsil etmeye yetkilidir (mirastan feragat hakkı hariç).
Madde 50. Mirasın Korunmasına İlişkin Tedbirler
1. Akit Tarafların makamları, kendi mevzuatlarına uygun olarak, topraklarında diğer Akit Tarafların vatandaşları tarafından bırakılan mirasın korunmasını veya yönetimini sağlamak için gerekli tedbirleri alır.
2. Bu maddenin 1. fıkrası uyarınca alınan tedbirler hakkında, miras bırakanın vatandaşı olduğu Akit Tarafın diplomatik temsilciliği veya konsolosluk makamı derhal bilgilendirilir. Söz konusu temsilcilik veya makam, bu tedbirlerin uygulanmasına katılabilir.
3. Miras davasını yürütmeye yetkili adli makamın yanı sıra diplomatik temsilcilik veya konsolosluk makamının talebi üzerine, bu maddenin 1. fıkrası uyarınca alınan tedbirler değiştirilebilir, iptal edilebilir veya ertelenebilir.
BÖLÜM III. KARARLARIN TANINMASI VE TENFİZİ
Madde 51. Kararların Tanınması ve Tenfizi
Akit Taraflardan her biri, işbu Sözleşme’de öngörülen koşullar altında, diğer Akit Tarafların topraklarında verilen aşağıdaki kararları tanır ve tenfiz eder:
a) Hukuk ve aile davalarına ilişkin adli makam kararları, bu tür davalarda mahkeme tarafından onaylanan sulh anlaşmaları ve parasal yükümlülüklere ilişkin noter belgeleri (bundan böyle – kararlar) dahil;
b) Zararın tazminine ilişkin ceza davalarında mahkeme kararları.
Madde 52. Tenfiz Gerektirmeyen Kararların Tanınması
1. Her bir Akit Tarafın adli makamları tarafından verilen ve yürürlüğe giren, nitelikleri gereği tenfiz gerektirmeyen kararlar, aşağıdaki koşulların sağlanması halinde, diğer Akit Tarafların topraklarında özel bir prosedür olmaksızın tanınır:
a) talep edilen Akit Tarafın adalet kurumları daha önce bu dava hakkında kesinleşmiş bir karar vermemişse;
b) dava, işbu Sözleşme uyarınca ve Sözleşmede öngörülmeyen hallerde, kararın tanınması gereken Akit Tarafın mevzuatına göre, bu Akit Tarafın adalet kurumlarının münhasır yetkisine girmiyorsa.
2. İşbu maddenin 1. fıkrası hükümleri, vesayet ve kayyımlık kararlarının yanı sıra, kararın verildiği Akit Tarafın mevzuatına göre yetkili kurumlar tarafından verilen boşanma kararları için de geçerlidir.
Madde 53. Kararın zorla icrasına izin verilmesi talebi
1. Kararın zorla icrasına izin verilmesi talebi, kararın icra edileceği Akit Tarafın yetkili mahkemesine sunulur. Bu talep, davaya ilk derecede bakan mahkemeye de sunulabilir. Bu mahkeme, talebi, talep hakkında karar vermeye yetkili mahkemeye iletir.
2. Talebe aşağıdakiler eklenir:
a) karar veya onaylı bir örneği ile kararın kesinleştiğini ve icra edilebilir olduğunu veya kararın kendisinden anlaşılmıyorsa, kesinleşmeden önce icra edilebilir olduğunu gösteren resmi bir belge;
b) aleyhine karar verilen ve yargılamaya katılmayan tarafın usulüne uygun ve zamanında mahkemeye çağrıldığını ve usuli ehliyetsizliği halinde usulüne uygun olarak temsil edildiğini gösteren belge;
c) kararın gönderildiği tarihte kısmen icra edildiğini teyit eden belge;
d) sözleşmeye dayalı yetki durumlarında, tarafların anlaşmasını teyit eden belge.
3. Kararın zorla icrasına izin verilmesi talebi ve ekli belgeler, talep edilen Akit Tarafın diline veya Rusçaya onaylı tercümesi ile birlikte sunulur.
Madde 54. Kararların tanınması ve zorla icrası usulü
1. 51. maddede öngörülen kararların tanınması ve zorla icrasına izin verilmesi talepleri, zorla icranın gerçekleştirileceği Akit Tarafın mahkemeleri tarafından incelenir.
2. Bir kararın tanınması ve zorla icrasına izin verilmesi talebini inceleyen mahkeme, işbu Sözleşme’de öngörülen koşulların yerine getirilip getirilmediğini tespit etmekle sınırlıdır. Koşullar yerine getirilmişse, mahkeme zorla icra kararı verir.
3. Zorla icra usulü, zorla icranın gerçekleştirileceği Akit Tarafın mevzuatına göre belirlenir.
Madde 55. Kararların tanınması ve icrasının reddi
52. maddede öngörülen kararların tanınması ve zorla icrasına izin verilmesi aşağıdaki durumlarda reddedilebilir:
a) Kararın verildiği Akit Tarafın mevzuatına göre kararın kesinleşmemiş olması veya icra edilebilir nitelikte olmaması, kararın kesinleşmeden önce icra edilebilir olduğu durumlar hariç;
b) Davalının veya yetkili temsilcisine mahkeme celbi usulüne uygun ve zamanında tebliğ edilmediği için davalının yargılamaya katılmamış olması;
c) Kararın tanınması ve icra edilmesi gereken Akit Tarafın topraklarında, aynı taraflar arasında, aynı konuda ve aynı sebebe dayanan davada daha önce kesinleşmiş bir karar verilmiş olması veya üçüncü bir devlet mahkemesinin tanınmış bir kararının bulunması ya da bu Akit Tarafın bir kurumu tarafından bu davaya ilişkin daha önce yargılama başlatılmış olması;
d) İşbu Sözleşme hükümlerine ve Sözleşme’de öngörülmeyen hallerde, kararın tanınması ve icra edilmesi gereken Akit Tarafın mevzuatına göre davanın, o Tarafın kurumunun münhasır yetkisine girmesi;
e) Tarafların sözleşmeye dayalı yargı yetkisine ilişkin anlaşmasını teyit eden bir belgenin bulunmaması;
f) Talebi yerine getiren mahkemenin bulunduğu Akit Tarafın mevzuatında öngörülen zorla icra zamanaşımı süresinin dolmuş olması.
Bölüm IV. CEZA DAVALARINDA HUKUKİ YARDIM VE HUKUKİ İLİŞKİLER
Kısım 1. İade
Madde 56. İade Yükümlülüğü
1. Akit Taraflar, işbu Sözleşme’de öngörülen koşullara uygun olarak, talep üzerine, kendi topraklarında bulunan kişileri cezai sorumluluğa çekilmek veya mahkumiyet kararının infazı için birbirlerine iade etmeyi taahhüt ederler.
2. Cezai sorumluluğa çekilmek için iade, talep eden ve talep edilen Akit Tarafların kanunlarına göre cezalandırılabilir olan ve işlenmesi halinde en az bir yıl hapis cezası veya daha ağır bir ceza öngörülen fiiller için yapılır.
3. Mahkumiyet kararının infazı için iade, talep eden ve talep edilen Akit Tarafların mevzuatına göre cezalandırılabilir olan ve iadesi talep edilen kişinin en az altı ay hapis cezasına veya daha ağır bir cezaya mahkum edildiği fiiller için yapılır.
Madde 57. İadenin Reddi
1. Aşağıdaki durumlarda iade yapılmaz:
a) İadesi talep edilen kişi, talep edilen Akit Tarafın vatandaşı ise;
b) Talep anında, talep edilen Akit Tarafın mevzuatına göre, zamanaşımı süresinin dolması veya başka bir yasal nedenle cezai kovuşturma başlatılamıyor veya mahkumiyet kararı infaz edilemiyorsa;
c) İadesi talep edilen kişi hakkında, talep edilen Akit Tarafın topraklarında aynı suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkumiyet kararı veya davanın kapatılmasına ilişkin bir karar verilmişse;
d) Suç, talep eden veya talep edilen Akit Tarafın mevzuatına göre şikayete bağlı suç (mağdurun şikayeti üzerine) olarak kovuşturuluyorsa.
2. İadenin talep edildiği suç, talep edilen Akit Tarafın topraklarında işlenmişse iade reddedilebilir.
3. İadenin reddedilmesi halinde, talep eden Akit Taraf, ret gerekçeleri hakkında bilgilendirilmelidir.
Madde 58. İade Talebi
1. İade talebi aşağıdaki bilgileri içermelidir:
a) talep eden ve talep edilen makamların adı;
b) fiilin fiili koşullarının tanımı ve talep eden Akit Tarafın, bu fiilin suç olarak kabul edildiği ve bu kanun tarafından öngörülen ceza tedbirini belirten kanun metni;
c) iadesi istenen kişinin soyadı, adı, babasının adı, doğum yılı, uyruğu, ikametgahı veya bulunduğu yer, mümkünse – fiziksel tanımı, fotoğrafı, parmak izleri ve kişiliği hakkında diğer bilgiler;
d) suçtan kaynaklanan zararın miktarına ilişkin veriler.
2. Ceza kovuşturması amacıyla yapılan iade talebine, tutuklama kararının onaylı bir kopyası eklenmelidir.
3. Mahkumiyet kararının infazı amacıyla yapılan iade talebine, kararın yürürlüğe girdiğini belirten onaylı bir kopyası ve kişinin mahkum edildiği ceza kanunu hükmünün metni eklenmelidir. Hükümlü cezanın bir kısmını çekmişse, buna ilişkin bilgiler de bildirilir.
4. İade talepleri ve ekli belgeler, Madde 17 hükümlerine uygun olarak düzenlenir.
Madde 59. Ek Bilgiler
1. İade talebi gerekli tüm verileri içermiyorsa, talep edilen Akit Taraf ek bilgi talep edebilir ve bunun için bir aya kadar süre belirler. Bu süre, talep eden Akit Tarafın talebi üzerine bir aya kadar daha uzatılabilir.
2. Talep eden Akit Taraf, belirlenen süre içinde ek bilgi sunmazsa, talep edilen Akit Taraf, gözaltına alınan kişiyi serbest bırakmalıdır.
Madde 60. İade İçin Arama ve Gözaltına Alma
İade talebinin alınması üzerine, talep edilen Akit Taraf, iadesi talep edilen kişinin aranması ve gözaltına alınması için derhal önlem alır; iadenin gerçekleştirilemediği durumlar hariç.
Madde 61. İade Talebi Alınmadan Önce Gözaltına Alma veya Tutuklama
1. Hakkında iade talep edilecek kişi, talep üzerine, iade talebi alınıncaya kadar tutuklanabilir. Talep, tutuklama kararına veya kesinleşmiş mahkûmiyet hükmüne atıfta bulunmalı ve iade talebinin daha sonra ekleneceğini belirtmelidir. İade talebi alınmadan önce tutuklama talebi posta, telgraf, teleks veya telefaks yoluyla iletilebilir.
2. Kişi, bu maddenin 1. fıkrasında öngörülen talep olmaksızın da, mevzuatın öngördüğü gerekçelerle diğer Akit Tarafın topraklarında iadeyi gerektiren bir suç işlediğinden şüphelenmek için yeterli sebep varsa gözaltına alınabilir.
3. İade talebi alınmadan önce tutuklama veya gözaltına alma işlemi hakkında diğer Akit Taraf derhal bilgilendirilmelidir.
Madde 61-1. İade talebi alınmadan önce kişinin aranması
1. Akit Taraflar, talep üzerine, bir kişinin talep edilen Akit Tarafın topraklarında bulunabileceğine dair gerekçeler varsa, iade talebi alınmadan önce o kişinin aranmasını gerçekleştirir.
2. Arama talebi, Madde 7 hükümlerine uygun olarak düzenlenir ve aranan kişinin mümkün olduğunca eksiksiz bir tanımını, yerinin tespit edilmesini sağlayacak diğer bilgilerle birlikte, bu kişinin iade talebinin sunulacağı belirtilerek tutuklanması talebini içermelidir.
3. Arama talebine, yetkili makamın tutuklama kararının veya kesinleşmiş mahkûmiyet hükmünün onaylı bir örneği, çekilmemiş ceza süresine ilişkin bilgiler ile fotoğraf ve parmak izleri (varsa) eklenir.
4. Aranan kişinin tutuklanması veya aramanın diğer sonuçları hakkında talep eden Akit Taraf derhal bilgilendirilir.
Madde 61-2. Tutukluluk süresinin hesaplanması
Gözaltına alınan kişinin, bu Sözleşme’nin 60, 61, 61-1. maddeleri hükümlerine uygun olarak iadesi halinde, gözaltında geçirdiği süre, kişinin iade edildiği Akit Tarafın mevzuatında öngörülen toplam gözaltı süresine mahsup edilir.
Madde 62. Gözaltına alınan veya tutuklanan kişinin serbest bırakılması
1. 61. maddenin 1. fıkrası ve 61-1. madde uyarınca tutuklanan kişi, talep eden Akit Tarafın bu kişinin serbest bırakılması gerektiğine dair bildirimde bulunması veya 58. maddede öngörülen tüm ekli belgelerle birlikte iade talebinin, tutuklama tarihinden itibaren kırk gün içinde talep edilen Akit Tarafça alınmaması halinde serbest bırakılmalıdır.
2. 61. maddenin 2. fıkrası uyarınca gözaltına alınan kişi, 61. maddenin 1. fıkrasına uygun olarak tutuklanmasına ilişkin talep, gözaltı için mevzuatta öngörülen süre içinde gelmezse serbest bırakılmalıdır.
Madde 63. İadenin ertelenmesi
İadesi talep edilen kişi, talep edilen Akit Tarafın topraklarında başka bir suçtan dolayı cezai kovuşturmaya tabi tutulmuş veya mahkum edilmişse, iadesi, cezai kovuşturma sona erene, hükmün infazına kadar veya cezadan kurtulana kadar ertelenebilir.
Madde 64. Geçici iade
1. 63. maddede öngörülen iadenin ertelenmesi, cezai kovuşturma zamanaşımı süresinin dolmasına yol açabilecek veya suç soruşturmasına zarar verebilecekse, talep üzerine iadesi istenen kişi geçici olarak iade edilebilir.
2. Geçici olarak iade edilen kişi, iade edildiği ceza davasına ilişkin işlem yapıldıktan sonra, ancak kişinin teslim tarihinden itibaren en geç üç ay içinde iade edilmelidir. Haklı durumlarda bu süre uzatılabilir.
Madde 65. İade taleplerinin çatışması
Birden fazla devletten iade talebi gelmesi halinde, talep edilen Akit Taraf, bu taleplerden hangisinin karşılanması gerektiğine bağımsız olarak karar verir.
Madde 66. İade edilen kişinin cezai kovuşturmasının sınırları
1. Talep edilen Akit Tarafın rızası olmadan, iade edilen kişi, iade edilmediği bir suçtan dolayı cezai kovuşturmaya tabi tutulamaz veya cezalandırılamaz.
2. Talep edilen Akit Tarafın rızası olmadan, kişi üçüncü bir devlete de iade edilemez.
3. Talep edilen Akit Tarafın rızası, iade edilen kişinin cezai takibatın sona ermesinden itibaren bir ay içinde veya mahkumiyet halinde cezanın infazından veya cezadan kurtulmasından itibaren bir ay içinde talep eden Akit Tarafın topraklarını terk etmemesi veya oraya gönüllü olarak geri dönmesi halinde gerekli değildir. Bu süreye, iade edilen kişinin talep eden Akit Tarafın topraklarını terk edemediği süre dahil edilmez.
Madde 67. İade edilen kişinin teslimi
Talep edilen Akit Taraf, talep eden Akit Tarafa iadenin yerini ve zamanını bildirir. Talep eden Akit Taraf, iade edilecek kişiyi belirlenen teslim tarihinden itibaren 15 gün içinde teslim almazsa, bu kişi gözaltından serbest bırakılır.
Madde 67-1. Yeniden gözaltına alma veya tutuklama
Madde 59’un 2. fıkrası, Madde 62’nin 1. ve 2. fıkraları ve Madde 67 uyarınca kişinin serbest bırakılması, daha sonra bir iade talebinin alınması halinde, talep edilen kişinin iadesi amacıyla yeniden gözaltına alınmasına ve tutuklanmasına engel değildir.
Madde 68. Yeniden iade
İade edilen kişi cezai kovuşturmadan veya cezanın infazından kaçar ve talep edilen Akit Tarafın topraklarına geri dönerse, yeni bir talep üzerine, Madde 58 ve 59’da belirtilen belgeler sunulmaksızın iade edilir.
Madde 69. Ceza davası sonuçlarının bildirilmesi
Akit Taraflar, kendilerine iade edilen kişi aleyhindeki ceza davasının sonuçlarını birbirlerine bildirirler. Talep üzerine, nihai kararın bir kopyası da gönderilir.
Madde 70. Transit taşıma
1. Sözleşmeci Taraf, diğer Sözleşmeci Tarafın talebi üzerine, üçüncü bir devlet tarafından iade edilen veya geçici olarak teslim edilen kişilerin kendi toprakları üzerinden transit geçişine izin verir.
2. Bu tür bir geçişe izin verilmesi talebi, iade talebiyle aynı usule tabi olarak değerlendirilir.
3. Talep edilen Sözleşmeci Taraf, transit geçişe en uygun gördüğü şekilde izin verir.
Madde 71. İade ve transit geçişle ilgili masraflar
İade veya geçici teslimle ilgili masraflar, bunların ortaya çıktığı topraklarda bulunan Sözleşmeci Tarafça; transit geçişle ilgili masraflar ise bu geçişi talep eden Sözleşmeci Tarafça karşılanır.
Kısım 2. Ceza kovuşturmasının yürütülmesi
Madde 72. Ceza kovuşturması yürütme yükümlülüğü
1. Her Sözleşmeci Taraf, diğer Sözleşmeci Tarafın talebi üzerine, talep eden Sözleşmeci Tarafın topraklarında suç işlediğinden şüphelenilen kendi vatandaşları aleyhine kendi mevzuatına uygun olarak ceza kovuşturması yürütmeyi taahhüt eder.
2. Dava konusu suç, suçtan zarar gören kişilerin hukuki taleplerini gerektiriyorsa, bu talepler, zararın tazmini talebinin bulunması halinde aynı davada değerlendirilir.
Madde 73. Ceza kovuşturmasının yürütülmesine ilişkin talimat
1. Ceza kovuşturmasının yürütülmesine ilişkin talimat aşağıdakileri içermelidir:
a) talep eden makamın adı;
b) kovuşturma talimatının gönderilmesine neden olan fiilin tanımı;
c) fiilin işlendiği zaman ve yerin mümkün olduğunca kesin olarak belirtilmesi;
d) fiilin suç olarak kabul edildiği talep eden Sözleşmeci Tarafın kanun hükmünün metni ile davanın yürütülmesi için önemli olan diğer yasal normların metni;
e) şüphelinin soyadı ve adı, vatandaşlığı ile kimliğine ilişkin diğer bilgiler;
e) mağdurların, mağdurun şikayeti üzerine açılan ceza davalarındaki başvuruları ve zararın tazmini talepleri;
f) suçtan kaynaklanan zararın miktarının belirtilmesi.
Talepnameye, talep eden Akit Tarafın elinde bulunan cezai kovuşturma materyalleri ve deliller eklenir.
2. Talep eden Akit Taraf tarafından açılmış bir ceza davasının gönderilmesi halinde, bu davaya ilişkin soruşturma, talep edilen Akit Tarafça kendi mevzuatına uygun olarak yürütülür. Dosyadaki her belge, talep eden Akit Tarafın yetkili adalet kurumunun resmi mührü ile onaylanmalıdır.
3. Talepname ve ekli belgeler, 18. madde hükümlerine uygun olarak düzenlenir.
4. Kovuşturma talebinin gönderildiği sırada sanık, talep eden Akit Tarafın topraklarında tutuklu bulunuyorsa, talep edilen Akit Tarafın topraklarına teslim edilir.
Madde 74. Ceza Kovuşturması Sonuçlarının Bildirilmesi
Talep edilen Akit Taraf, nihai karar hakkında talep eden Akit Tarafı bilgilendirmekle yükümlüdür. Talep eden Akit Tarafın talebi üzerine nihai kararın bir kopyası gönderilir.
Madde 75. Kararın Sonuçları
Bir Akit Tarafa, 72. madde uyarınca, talep edilen Akit Tarafın bir mahkemesi tarafından verilen bir mahkumiyet kararının veya başka bir nihai kararın yürürlüğe girmesinden sonra cezai kovuşturma talebi gönderilmişse, talep eden Akit Tarafın makamları tarafından ceza davası açılamaz ve açılmış olan dava sonlandırılamaz.
Madde 76. Sorumluluğu Hafifleten veya Ağırlaştıran Haller
Her Akit Taraf, suçların soruşturulması ve ceza davalarının mahkemelerce görülmesi sırasında, Akit Tarafların mevzuatında öngörülen sorumluluğu hafifleten halleri, bunların hangi Akit Tarafın topraklarında ortaya çıktığına bakılmaksızın dikkate alır.
Madde 76-1. Mahkumiyet Kararlarının Tanınması
Bir kişinin özellikle tehlikeli bir tekerrürcü suçlu olarak tanınması, bir suçun tekrar işlendiğinin tespiti, şartlı mahkumiyet, cezanın infazının ertelenmesi veya şartlı tahliye ile ilgili yükümlülüklerin ihlali konularının çözümünde, Akit Tarafların adalet kurumları, eski SSCB ve ona bağlı birlik cumhuriyetlerinin mahkemeleri (tribunalleri) ile Akit Tarafların mahkemeleri tarafından verilen mahkumiyet kararlarını tanıyabilir ve dikkate alabilir.
Madde 77. İki veya Daha Fazla Akit Tarafın Mahkemelerinin Yargı Yetkisine Giren Davaların İncelenme Usulü
Bir kişi veya bir grup kişinin, davaları iki veya daha fazla Akit Tarafın mahkemelerinin yargı yetkisine giren birden fazla suç işlemekle suçlanması halinde, bu davaları incelemeye, ön soruşturmanın tamamlandığı Akit Tarafın mahkemesi yetkilidir. Bu durumda dava, bu Akit Tarafın yargılama usulü kurallarına göre incelenir.
Kısım 3. Ceza Davalarında Adli Yardım ve Hukuki İlişkilere İlişkin Özel Hükümler
Madde 78. Eşyaların Devri
1. Akit Taraflar, talep üzerine birbirlerine aşağıdakileri devretmeyi taahhüt ederler:
a) İşbu Sözleşme uyarınca bir kişinin iadesini gerektiren bir suçun işlenmesinde kullanılan eşyalar, suç aletleri de dahil olmak üzere; suç sonucunda veya suç karşılığında elde edilen eşyalar veya suçlunun bu şekilde elde edilen eşyaların yerine aldığı eşyalar;
b) Bir ceza davasında delil niteliği taşıyabilecek eşyalar; bu eşyalar, suçlunun ölümü, kaçması veya başka sebeplerle iadesinin gerçekleştirilememesi halinde dahi devredilir.
2. Talep edilen Akit Tarafın, bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen eşyalara bir ceza davasında delil olarak ihtiyaç duyması halinde, bunların devri, dava işlemleri sona erene kadar ertelenebilir.
3. Devredilen eşyalar üzerindeki üçüncü kişilerin hakları saklı kalır. Dava işlemleri tamamlandıktan sonra bu eşyalar, bunları devreden Akit Tarafa karşılıksız olarak iade edilmelidir.
Madde 78-1. Gözaltında bulunan veya hapis cezasını çekmekte olan bir kişinin geçici olarak devredilmesi
1. Diğer bir Akit Tarafın topraklarında gözaltında bulunan veya hapis cezasını çekmekte olan bir kişinin tanık veya mağdur olarak sorgulanması veya onun katılımıyla başka bir soruşturma işleminin yapılması gerektiğinde, bu kişi, uyruğuna bakılmaksızın, ilgili Akit Tarafın gerekçeli talebi üzerine, talep edilen Akit Tarafın Başsavcısının (Savcısının) kararıyla, gözaltında tutulması ve belirlenen süre içinde iade edilmesi koşuluyla geçici olarak devredilebilir.
2. Bu maddenin 1. fıkrasında belirtilen kişinin geçici olarak devredilmesi talebi, Madde 7 hükümlerine uygun olarak düzenlenir ve ayrıca bu kişinin talep eden Akit Taraf nezdinde bulunmasının gerektiği süreyi de belirtmelidir.
3. Bu maddenin 1. fıkrasında belirtilen kişinin geçici olarak devredilmesi aşağıdaki durumlarda yapılmaz:
a) böyle bir devir için rızası alınmamışsa;
b) talep edilen Akit Tarafın topraklarında ön soruşturma veya yargılama sırasında hazır bulunması gerekiyorsa;
c) böyle bir devir, bu kişinin gözaltında tutulması veya hapis cezasını çekmesi için belirlenen sürelerin ihlaline yol açabilecekse.
4. Bu maddenin 1. fıkrasında belirtilen kişi, Madde 9’un 1. fıkrasında öngörülen güvencelerden yararlanır.
Madde 79. Mahkumiyet kararlarının bildirilmesi ve sabıka kaydı bilgileri
1. Akit Taraflardan her biri, diğer Akit Taraflara, kendi mahkemeleri tarafından ilgili Akit Tarafın vatandaşları hakkında verilen ve kesinleşen mahkumiyet kararlarına ilişkin bilgileri yıllık olarak bildirecek ve aynı zamanda hükümlülerin mevcut parmak izlerini de gönderecektir.
2. Akit Taraflardan her biri, diğer Akit Taraflara, talep üzerine, daha önce kendi mahkemeleri tarafından mahkum edilmiş kişilerin sabıka kaydı bilgilerini ücretsiz olarak sağlar; bu kişiler talep eden Akit Tarafın topraklarında cezai sorumluluğa tabi tutuluyorsa.
Madde 80. Özel İletişim Düzeni
İade ve cezai kovuşturma konularındaki iletişim, Akit Tarafların başsavcıları (savcıları) tarafından yürütülür.
Savcı (mahkeme) izni gerektiren usuli ve diğer işlemlerin yerine getirilmesine ilişkin iletişim, Akit Tarafların başsavcıları (savcıları) tarafından belirlenen usule göre savcılık makamları tarafından yürütülür.
Bölüm V. NİHAİ HÜKÜMLER
Madde 81. İşbu Sözleşmenin Uygulanmasına İlişkin Sorunlar
İşbu Sözleşmenin uygulanması sırasında ortaya çıkan sorunlar, Akit Tarafların yetkili makamları tarafından karşılıklı mutabakatla çözülür.
Madde 82. Sözleşmenin Uluslararası Anlaşmalarla İlişkisi
İşbu Sözleşme, Akit Tarafların taraf olduğu diğer uluslararası anlaşmaların hükümlerini etkilemez.
Madde 83. Yürürlüğe Girme Usulü
1. İşbu Sözleşme, onu imzalayan devletler tarafından onaylanacaktır. Onay belgeleri, bu Sözleşmenin depoziteri işlevini gören Beyaz Rusya Cumhuriyeti Hükümetine tevdi edilecektir.
2. İşbu Sözleşme, üçüncü onay belgesinin depozitere tevdi edildiği tarihten itibaren otuzuncu günde yürürlüğe girecektir. Onay belgesi, işbu Sözleşmenin yürürlüğe girmesinden sonra depozitere tevdi edilen bir devlet için Sözleşme, onay belgesinin depozitere tevdi edildiği tarihten itibaren otuzuncu günde yürürlüğe girecektir.
Madde 84. Sözleşmenin Geçerlilik Süresi
1. İşbu Sözleşme, yürürlüğe girdiği tarihten itibaren beş yıl süreyle geçerlidir. Bu sürenin sona ermesinden sonra Sözleşme, her seferinde yeni bir beş yıllık dönem için otomatik olarak uzatılır.
2. Her Akit Taraf, mevcut beş yıllık geçerlilik süresinin bitiminden 12 ay önce depozitere bu yönde yazılı bir bildirim göndererek işbu Sözleşmeden çekilebilir.
Madde 85. Zamansal Etki
İşbu Sözleşmenin hükümleri, yürürlüğe girmesinden önce ortaya çıkan hukuki ilişkiler için de geçerlidir.
Madde 86. Sözleşmeye Katılma Usulü
Bu Sözleşme yürürlüğe girdikten sonra, tüm Akit Tarafların rızasıyla diğer devletler, depozitere bu tür bir katılıma ilişkin belgeleri ileterek katılabilir. Katılım, depoziterin bu katılıma rıza gösteren son bildirimi aldığı tarihten itibaren otuz gün sonra yürürlüğe girmiş sayılır.
Madde 87. Depoziterin Yükümlülükleri
Depoziter, bu Sözleşmeyi imzalayan ve ona katılan tüm devletleri, her bir onay belgesinin veya katılım belgesinin teslim tarihi, Sözleşmenin yürürlüğe giriş tarihi ve aldığı diğer bildirimler hakkında derhal bilgilendirecektir.
22 Ocak 1993 tarihinde Minsk şehrinde, Rusça dilinde tek bir asıl nüsha olarak düzenlenmiştir. Asıl nüsha, Belarus Cumhuriyeti Hükümeti Arşivi’nde saklanır ve bu arşiv, bu Sözleşmeye taraf devletlere onaylı bir kopyasını gönderecektir.
Ermenistan Cumhuriyeti adına
Belarus Cumhuriyeti adına
Kazakistan Cumhuriyeti adına
Kırgızistan Cumhuriyeti adına
Moldova Cumhuriyeti adına
Rusya Federasyonu adına
Tacikistan Cumhuriyeti adına
Türkmenistan adına
Özbekistan Cumhuriyeti adına
Ukrayna adına