Państwa członkowskie Wspólnoty Niepodległych Państw, strony niniejszej Konwencji, zwane dalej Umawiającymi się Stronami,
kierując się dążeniem do zapewnienia obywatelom Umawiających się Stron oraz osobom zamieszkałym na ich terytoriach, we wszystkich Umawiających się Stronach w zakresie praw osobistych i majątkowych takiej samej ochrony prawnej, jak własnym obywatelom,
przywiązując dużą wagę do rozwoju współpracy w dziedzinie udzielania przez organy wymiaru sprawiedliwości pomocy prawnej w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych, uzgodniły, co następuje:
Dział I. POSTANOWIENIA OGÓLNE
Część I. Ochrona prawna
Artykuł 1. Przyznanie ochrony prawnej
1. Obywatele każdej z Umawiających się Stron, a także osoby zamieszkałe na jej terytorium, korzystają na terytoriach wszystkich innych Umawiających się Stron w zakresie swoich praw osobistych i majątkowych z takiej samej ochrony prawnej, jak własni obywatele danej Umawiającej się Strony.
2. Obywatele każdej z Umawiających się Stron, a także inne osoby zamieszkałe na jej terytorium, mają prawo swobodnie i bez przeszkód zwracać się do sądów, prokuratury, organów spraw wewnętrznych i innych instytucji innych Umawiających się Stron, do których kompetencji należą sprawy cywilne, rodzinne i karne (zwane dalej organami wymiaru sprawiedliwości), mogą występować w nich, składać wnioski, wnosić powództwa i dokonywać innych czynności procesowych na tych samych warunkach, co obywatele danej Umawiającej się Strony.
3. Postanowienia niniejszej Konwencji stosuje się również do osób prawnych utworzonych zgodnie z ustawodawstwem Umawiających się Stron.
Artykuł 2. Zwolnienie od opłat i zwrot kosztów
1. Obywatele każdej z Umawiających się Stron i osoby zamieszkałe na jej terytorium są zwolnieni z uiszczania i zwrotu opłat sądowych i notarialnych oraz kosztów, a także korzystają z bezpłatnej pomocy prawnej na tych samych warunkach, co własni obywatele.
2. Ulgi przewidziane w ustępie 1 niniejszego artykułu rozciągają się na wszystkie czynności procesowe dokonywane w danej sprawie, w tym na wykonanie orzeczenia.
Artykuł 3. Przedstawienie dokumentu o stanie rodzinnym i majątkowym
1. Ulgi przewidziane w artykule 2 są przyznawane na podstawie dokumentu dotyczącego stanu rodzinnego i majątkowego osoby składającej wniosek. Dokument ten jest wydawany przez właściwy organ Umawiającej się Strony, na której terytorium wnioskodawca ma miejsce zamieszkania lub pobytu.
2. Jeżeli wnioskodawca nie ma miejsca zamieszkania lub pobytu na terytorium Umawiających się Stron, wystarczy przedstawić dokument wydany przez odpowiednie przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny Umawiającej się Strony, której jest obywatelem.
3. Organ rozstrzygający wniosek o przyznanie ulg może zażądać od organu, który wydał dokument, dodatkowych danych lub niezbędnych wyjaśnień.
Część II. Pomoc prawna
Artykuł 4. Udzielanie pomocy prawnej
1. Organy wymiaru sprawiedliwości Umawiających się Stron udzielają pomocy prawnej w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych zgodnie z postanowieniami niniejszej Konwencji.
2. Organy wymiaru sprawiedliwości udzielają pomocy prawnej również innym organom w sprawach określonych w ustępie 1 niniejszego artykułu.
Artykuł 5. Tryb porozumiewania się
Przy wykonywaniu niniejszej Konwencji właściwe organy wymiaru sprawiedliwości Umawiających się Stron porozumiewają się ze sobą za pośrednictwem swoich centralnych, terytorialnych i innych organów, chyba że niniejsza Konwencja ustanawia inny tryb porozumiewania się. Umawiające się Strony określają wykaz swoich centralnych, terytorialnych i innych organów upoważnionych do bezpośredniego porozumiewania się, o czym powiadamiają depozytariusza.
Artykuł 6. Zakres pomocy prawnej
Umawiające się Strony udzielają sobie wzajemnie pomocy prawnej poprzez wykonywanie czynności procesowych i innych przewidzianych przez ustawodawstwo wezwanej Umawiającej się Strony, w tym: sporządzanie i przesyłanie dokumentów, przeprowadzanie oględzin, rewizji, zajęcia, przekazywanie dowodów rzeczowych, przeprowadzanie ekspertyz, przesłuchiwanie stron, osób trzecich, podejrzanych, oskarżonych, pokrzywdzonych, świadków, biegłych, poszukiwanie osób, prowadzenie ścigania karnego, wydawanie osób w celu pociągnięcia ich do odpowiedzialności karnej lub wykonania wyroku, uznawanie i wykonywanie orzeczeń sądowych w sprawach cywilnych, wyroków w części dotyczącej powództwa cywilnego, klauzul wykonawczych, a także poprzez doręczanie dokumentów.
Artykuł 7. Treść i forma wniosku o udzielenie pomocy prawnej
1. We wniosku o udzielenie pomocy prawnej należy wskazać:
a) nazwę instytucji wezwanej;
b) nazwę instytucji wzywającej;
c) nazwę sprawy, w której wnioskuje się o pomoc prawną;
d) imiona i nazwiska stron, świadków, podejrzanych, oskarżonych, podsądnych, skazanych lub pokrzywdzonych, ich miejsce zamieszkania i pobytu, obywatelstwo, zajęcie, a w sprawach karnych także miejsce i datę urodzenia oraz, w miarę możliwości, imiona i nazwiska rodziców; dla osób prawnych – ich nazwę, adres prawny i/lub siedzibę;
e) w przypadku posiadania przedstawicieli osób wymienionych w podpunkcie „d”, ich imiona, nazwiska i adresy;
f) treść wniosku, a także inne informacje niezbędne do jego wykonania;
g) w sprawach karnych także opis i kwalifikację popełnionego czynu oraz dane o wysokości szkody, jeśli została wyrządzona w wyniku czynu.
2. We wniosku o doręczenie dokumentu należy również wskazać dokładny adres odbiorcy oraz nazwę doręczanego dokumentu.
3. Wniosek powinien być podpisany i opatrzony pieczęcią urzędową instytucji wezwanej.
Artykuł 8. Tryb wykonania
1. Przy wykonywaniu zlecenia o udzielenie pomocy prawnej instytucja wezwana stosuje ustawodawstwo swojego kraju. Na wniosek instytucji wzywającej może ona zastosować również normy proceduralne wzywającej Umawiającej się Strony, o ile nie są one sprzeczne z ustawodawstwem wezwanej Umawiającej się Strony.
2. Jeżeli instytucja wezwana nie jest właściwa do wykonania zlecenia, przekazuje je instytucji właściwej i zawiadamia o tym instytucję wzywającą.
3. Na wniosek instytucji wzywającej instytucja wezwana niezwłocznie informuje ją oraz zainteresowane strony o czasie i miejscu wykonania zlecenia, aby mogły one uczestniczyć w wykonaniu zlecenia zgodnie z ustawodawstwem wezwanej Umawiającej się Strony.
4. W przypadku, gdy dokładny adres osoby wskazanej w zleceniu jest nieznany, instytucja wezwana podejmuje zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony, na której terytorium się znajduje, niezbędne środki w celu ustalenia adresu.
5. Po wykonaniu zlecenia instytucja wezwana zwraca dokumenty instytucji wzywającej; w przypadku, gdy pomoc prawna nie mogła być udzielona, jednocześnie zawiadamia o okolicznościach uniemożliwiających wykonanie zlecenia i zwraca dokumenty instytucji wzywającej.
Artykuł 9. Wywóz świadków, pokrzywdzonych, pozwanych cywilnych, ich przedstawicieli, biegłych
1. Świadek, pokrzywdzony, powód cywilny, pozwany cywilny i ich przedstawiciel, a także biegły, który na wezwanie doręczone przez instytucję wezwanej Umawiającej się Strony stawi się w instytucji wymiaru sprawiedliwości wzywającej Umawiającej się Strony, nie może być, niezależnie od swojego obywatelstwa, pociągnięty na jej terytorium do odpowiedzialności karnej lub administracyjnej, wzięty pod straż ani poddany karze za czyn popełniony przed przekroczeniem jej granicy państwowej. Osoby te nie mogą być również pociągnięte do odpowiedzialności, wzięte pod straż ani poddane karze w związku z ich zeznaniami lub opiniami jako biegłych w związku ze sprawą karną będącą przedmiotem postępowania.
2. Osoby, o których mowa w ustępie 1 niniejszego artykułu, tracą przewidzianą w tym ustępie gwarancję, jeżeli nie opuszczą terytorium wzywającej Umawiającej się Strony, mimo że mają taką możliwość przed upływem 15 dni od dnia, w którym wzywający organ wymiaru sprawiedliwości poinformuje je, że ich dalsza obecność nie jest konieczna. Do tego terminu nie wlicza się czasu, w którym osoby te nie z własnej winy nie mogły opuścić terytorium wzywającej Umawiającej się Strony.
3. Świadkowi, biegłemu, a także pokrzywdzonemu i jego przedstawicielowi ustawowemu wzywająca Umawiająca się Strona zwraca koszty związane z podróżą i pobytem w państwie wzywającym, jak również utracone wynagrodzenie za dni nieobecności w pracy; biegły ma również prawo do wynagrodzenia za przeprowadzenie ekspertyzy. W wezwaniu należy wskazać, jakie świadczenia pieniężne przysługują wezwanym osobom; na ich wniosek organ wymiaru sprawiedliwości wzywającej Umawiającej się Strony wypłaca zaliczkę na pokrycie odpowiednich kosztów.
4. Wezwanie osób, o których mowa w ustępie 1 niniejszego artykułu, zamieszkałych na terytorium jednej Umawiającej się Strony, do organu wymiaru sprawiedliwości drugiej Umawiającej się Strony nie może zawierać groźby zastosowania środków przymusu w przypadku niestawiennictwa.
Artykuł 10. Wniosek o doręczenie dokumentów
1. Wnioskowany organ wymiaru sprawiedliwości dokonuje doręczenia dokumentów zgodnie z procedurą obowiązującą w jego państwie, jeżeli doręczane dokumenty są sporządzone w jego języku lub w języku rosyjskim albo opatrzone tłumaczeniem na te języki. W przeciwnym razie przekazuje on dokumenty adresatowi, jeżeli ten dobrowolnie wyrazi zgodę na ich przyjęcie.
2. Jeżeli dokumenty nie mogą być doręczone pod adresem wskazanym we wniosku, wnioskowany organ wymiaru sprawiedliwości z własnej inicjatywy podejmuje niezbędne działania w celu ustalenia adresu. Jeżeli ustalenie adresu przez wnioskowany organ wymiaru sprawiedliwości okaże się niemożliwe, zawiadamia on o tym organ wnioskujący i zwraca mu dokumenty przeznaczone do doręczenia.
Artykuł 11. Potwierdzenie doręczenia dokumentów
Doręczenie dokumentów potwierdza się pokwitowaniem podpisanym przez osobę, której dokument został doręczony, opatrzonym urzędową pieczęcią instytucji wnioskującej, zawierającym wskazanie daty doręczenia oraz podpis pracownika instytucji doręczającej dokument, lub innym dokumentem wydanym przez tę instytucję, w którym należy wskazać sposób, miejsce i czas doręczenia.
Artykuł 12. Uprawnienia przedstawicielstw dyplomatycznych i urzędów konsularnych
1. Umawiające się Strony mają prawo doręczać dokumenty własnym obywatelom za pośrednictwem swoich przedstawicielstw dyplomatycznych lub urzędów konsularnych.
2. Umawiające się Strony mają prawo, na zlecenie swoich właściwych organów, przesłuchiwać własnych obywateli za pośrednictwem swoich przedstawicielstw dyplomatycznych lub urzędów konsularnych.
3. W przypadkach, o których mowa w ustępach 1 i 2 niniejszego artykułu, nie można stosować środków przymusu ani groźby ich użycia.
Artykuł 13. Ważność dokumentów
1. Dokumenty, które na terytorium jednej z Umawiających się Stron zostały sporządzone lub poświadczone przez instytucję lub specjalnie do tego upoważnioną osobę w zakresie ich kompetencji i w ustalonej formie oraz opatrzone pieczęcią urzędową, są przyjmowane na terytoriach innych Umawiających się Stron bez żadnego specjalnego poświadczenia.
2. Dokumenty, które na terytorium jednej z Umawiających się Stron są uznawane za dokumenty urzędowe, mają na terytoriach innych Umawiających się Stron moc dowodową dokumentów urzędowych.
Artykuł 14. Przesyłanie dokumentów stanu cywilnego i innych dokumentów
1. Umawiające się Strony zobowiązują się przesyłać sobie nawzajem na wniosek, bez tłumaczenia i bezpłatnie, odpisy aktów rejestracji stanu cywilnego bezpośrednio za pośrednictwem organów rejestracji stanu cywilnego Umawiających się Stron, z powiadomieniem obywateli o przesłaniu dokumentów.
2. Umawiające się Strony zobowiązują się przesyłać sobie nawzajem na wniosek, bez tłumaczenia i bezpłatnie, dokumenty dotyczące wykształcenia, stażu pracy oraz inne dokumenty dotyczące praw osobistych lub majątkowych i interesów obywateli wnioskowanej Umawiającej się Strony oraz innych osób zamieszkałych na jej terytorium.
Artykuł 15. Informacje w kwestiach prawnych
Centralne organy wymiaru sprawiedliwości Umawiających się Stron na wniosek udzielają sobie nawzajem informacji o obowiązującym lub obowiązującym na ich terytorium ustawodawstwie wewnętrznym oraz o praktyce jego stosowania przez organy wymiaru sprawiedliwości.
Artykuł 16. Ustalanie adresów i innych danych
1. Umawiające się Strony na wniosek udzielają sobie nawzajem, zgodnie ze swoim ustawodawstwem, pomocy przy ustalaniu adresów osób zamieszkałych na ich terytoriach, jeśli jest to wymagane do realizacji praw ich obywateli. W tym celu wnioskująca Umawiająca się Strona przekazuje posiadane przez siebie dane niezbędne do ustalenia adresu osoby wskazanej we wniosku.
2. Organy wymiaru sprawiedliwości Umawiających się Stron udzielają sobie nawzajem pomocy w ustalaniu miejsca pracy i dochodów osób zamieszkałych na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony, wobec których w organach wymiaru sprawiedliwości wnioskującej Umawiającej się Strony zostały wniesione roszczenia majątkowe w sprawach cywilnych, rodzinnych i karnych.
Artykuł 17. Język
W stosunkach między sobą przy wykonywaniu niniejszej Konwencji organy wymiaru sprawiedliwości Umawiających się Stron posługują się językami państwowymi Umawiających się Stron lub językiem rosyjskim. W przypadku sporządzania dokumentów w językach państwowych Umawiających się Stron dołącza się do nich poświadczone tłumaczenia na język rosyjski.
Artykuł 18. Koszty związane z udzielaniem pomocy prawnej
Wezwana Umawiająca się Strona nie będzie żądać zwrotu kosztów udzielenia pomocy prawnej. Umawiające się Strony same ponoszą wszelkie koszty powstałe przy udzielaniu pomocy prawnej na ich terytoriach.
Artykuł 19. Odmowa udzielenia pomocy prawnej
Wniosek o udzielenie pomocy prawnej może zostać odrzucony w całości lub w części, jeżeli udzielenie takiej pomocy mogłoby naruszyć suwerenność lub bezpieczeństwo albo jest sprzeczne z ustawodawstwem wezwanej Umawiającej się Strony. W przypadku odmowy udzielenia pomocy prawnej wnioskująca Umawiająca się Strona jest niezwłocznie powiadamiana o przyczynach odmowy.
Dział II. STOSUNKI PRAWNE W SPRAWACH CYWILNYCH I RODZINNYCH
Część I. Właściwość
Artykuł 20. Postanowienia ogólne
1. Jeżeli w częściach II-V niniejszego działu nie postanowiono inaczej, powództwa przeciwko osobom mającym miejsce zamieszkania na terytorium jednej z Umawiających się Stron wytacza się, niezależnie od ich obywatelstwa, przed sądy tej Umawiającej się Strony, a powództwa przeciwko osobom prawnym wytacza się przed sądy Umawiającej się Strony, na której terytorium znajduje się organ zarządzający osoby prawnej, jej przedstawicielstwo albo oddział.
Jeżeli w sprawie uczestniczy kilku pozwanych mających miejsce zamieszkania (siedzibę) na terytoriach różnych Umawiających się Stron, spór rozpatruje się według miejsca zamieszkania (siedziby) któregokolwiek z pozwanych według wyboru powoda.
2. Sądy Umawiającej się Strony są właściwe również w przypadkach, gdy na jej terytorium:
a) prowadzona jest działalność handlowa, przemysłowa lub inna działalność gospodarcza przedsiębiorstwa (oddziału) pozwanego;
b) wykonano lub ma być w całości lub w części wykonane zobowiązanie wynikające z umowy będącej przedmiotem sporu;
c) ma stałe miejsce zamieszkania lub siedzibę powód w sprawie o ochronę czci, godności i dobrego imienia.
3. W sprawach o prawo własności i inne prawa rzeczowe do nieruchomości wyłącznie właściwe są sądy miejsca położenia nieruchomości.
Powództwa przeciwko przewoźnikom wynikające z umowy przewozu towarów, pasażerów i bagażu wytacza się przed sąd miejsca siedziby zarządu organizacji transportowej, do której w trybie określonym przepisami została wniesiona reklamacja.
Artykuł 21. Umowna właściwość sądu
1. Sądy Umawiających się Stron mogą rozpatrywać sprawy także w innych przypadkach, jeżeli istnieje pisemna zgoda stron na przekazanie sporu tym sądom.
Przy tym wyłączna właściwość wynikająca z punktu 3 artykułu 20 oraz innych norm ustanowionych w częściach II-V niniejszego działu, a także z ustawodawstwa wewnętrznego odpowiedniej Umawiającej się Strony, nie może być zmieniona umową stron.
2. W przypadku istnienia umowy o przekazanie sporu sąd na wniosek pozwanego umarza postępowanie w sprawie.
Artykuł 22. Wzajemne powiązanie postępowań sądowych
1. W przypadku wszczęcia postępowania w sprawie między tymi samymi stronami, o ten sam przedmiot i z tych samych podstaw w sądach dwóch Umawiających się Stron, sąd, który wszczął postępowanie później, umarza postępowanie.
2. Powództwo wzajemne i żądanie potrącenia wynikające z tego samego stosunku prawnego co powództwo główne podlegają rozpoznaniu przez sąd, który rozpoznaje powództwo główne.
Artykuł 22-1. Wniosek o udział prokuratora w postępowaniu cywilnym
Prokurator jednej z Umawiających się Stron ma prawo zwrócić się do prokuratora drugiej Umawiającej się Strony z wnioskiem o wszczęcie w sądzie sprawy o ochronę praw i uzasadnionych interesów obywateli wnioskującej Umawiającej się Strony, o wzięcie udziału w rozpoznawaniu takich spraw lub wniesienie do sądu wyższej instancji kasacji lub zażalenia, a także protestu w trybie nadzoru na orzeczenia sądowe w takich sprawach.
Część II. Status osobisty
Artykuł 23. Zdolność prawna i zdolność do czynności prawnych
1. Zdolność do czynności prawnych osoby fizycznej określa ustawodawstwo Umawiającej się Strony, której obywatelem jest ta osoba.
2. Zdolność do czynności prawnych osoby bez obywatelstwa określa prawo państwa, w którym ma ona stałe miejsce zamieszkania.
3. Zdolność prawna osoby prawnej określana jest przez ustawodawstwo państwa, zgodnie z którego prawem została ona ustanowiona.
Artykuł 24. Uznanie za osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych lub za osobę ubezwłasnowolnioną. Przywrócenie zdolności do czynności prawnych
1. W sprawach o uznanie osoby za osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych lub za osobę ubezwłasnowolnioną, z wyjątkiem przypadków przewidzianych w ustępach 2 i 3 niniejszego artykułu, właściwy jest sąd Umawiającej się Strony, której obywatelem jest ta osoba.
2. W przypadku, gdy sąd jednej Umawiającej się Strony dowie się o podstawach do uznania za osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych lub za osobę ubezwłasnowolnioną osoby zamieszkującej na jej terytorium, będącej obywatelem drugiej Umawiającej się Strony, zawiadomi o tym sąd Umawiającej się Strony, której obywatelem jest ta osoba.
3. Jeżeli sąd Umawiającej się Strony, który został powiadomiony o podstawach do uznania za osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych lub za osobę ubezwłasnowolnioną, w ciągu trzech miesięcy nie wszczyna postępowania ani nie przedstawi swojego stanowiska, sprawę o uznanie za osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych lub za osobę ubezwłasnowolnioną rozpozna sąd tej Umawiającej się Strony, na której terytorium obywatel ten ma miejsce zamieszkania. Orzeczenie o uznaniu osoby za osobę o ograniczonej zdolności do czynności prawnych lub za osobę ubezwłasnowolnioną przekazuje się właściwemu sądowi Umawiającej się Strony, której obywatelem jest ta osoba.
4. Przepisy ustępów 1-3 niniejszego artykułu stosuje się odpowiednio do przywrócenia zdolności do czynności prawnych.
Artykuł 25. Uznanie za zmarłego lub za osobę zaginioną. Ustalenie faktu śmierci
1. W sprawach o uznanie osoby za zaginioną lub za zmarłego oraz w sprawach o ustalenie faktu śmierci właściwe są organy wymiaru sprawiedliwości Umawiającej się Strony, której obywatelem była osoba w czasie, gdy według ostatnich danych pozostawała przy życiu, a w odniesieniu do innych osób – organy wymiaru sprawiedliwości według ostatniego miejsca zamieszkania.
2. Organy wymiaru sprawiedliwości każdej z Umawiających się Stron mogą uznać obywatela drugiej Umawiającej się Strony oraz inną osobę zamieszkującą na jej terytorium za zaginionego lub za zmarłego, a także ustalić fakt jego śmierci na wniosek zamieszkujących na jej terytorium zainteresowanych osób, których prawa i interesy opierają się na ustawodawstwie tej Umawiającej się Strony.
3. Przy rozpatrywaniu spraw o uznanie za zaginionego lub za zmarłego oraz spraw o ustalenie faktu śmierci organy wymiaru sprawiedliwości Umawiających się Stron stosują ustawodawstwo swojego państwa.
Część III. Sprawy rodzinne
Artykuł 26. Zawarcie małżeństwa
Warunki zawarcia małżeństwa określa się dla każdego z przyszłych małżonków zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony, której obywatelem jest, a dla bezpaństwowców – zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony będącej ich stałym miejscem zamieszkania. Ponadto, w odniesieniu do przeszkód do zawarcia małżeństwa, należy przestrzegać wymogów ustawodawstwa Umawiającej się Strony, na której terytorium małżeństwo jest zawierane.
Artykuł 27. Stosunki prawne małżonków
1. Osobiste i majątkowe stosunki prawne małżonków określa ustawodawstwo Umawiającej się Strony, na której terytorium mają oni wspólne miejsce zamieszkania.
2. Jeżeli jeden z małżonków zamieszkuje na terytorium jednej Umawiającej się Strony, a oboje małżonkowie posiadają to samo obywatelstwo, ich osobiste i majątkowe stosunki prawne określa ustawodawstwo tej Umawiającej się Strony, której są obywatelami.
3. Jeżeli jeden z małżonków jest obywatelem jednej Umawiającej się Strony, a drugi – innej Umawiającej się Strony, i jeden z nich zamieszkuje na terytorium jednej, a drugi – na terytorium innej Umawiającej się Strony, wówczas ich osobiste i majątkowe stosunki prawne określa ustawodawstwo Umawiającej się Strony, na której terytorium mieli swoje ostatnie wspólne miejsce zamieszkania.
4. Jeżeli osoby, o których mowa w punkcie 3 niniejszego artykułu, nie miały wspólnego miejsca zamieszkania na terytoriach Umawiających się Stron, stosuje się ustawodawstwo Umawiającej się Strony, której instytucja rozpatruje sprawę.
5. Stosunki prawne małżonków dotyczące ich nieruchomości określa ustawodawstwo Umawiającej się Strony, na której terytorium znajduje się ta nieruchomość.
6. W sprawach dotyczących osobistych i majątkowych stosunków prawnych małżonków właściwe są instytucje wymiaru sprawiedliwości Umawiającej się Strony, której ustawodawstwo podlega zastosowaniu zgodnie z punktami 1-3, 5 niniejszego artykułu.
Artykuł 28. Rozwiązanie małżeństwa
1. W sprawach dotyczących rozwiązania małżeństwa stosuje się ustawodawstwo Umawiającej się Strony, której obywatelami są małżonkowie w momencie złożenia wniosku.
2. Jeżeli jeden z małżonków jest obywatelem jednej Umawiającej się Strony, a drugi – innej Umawiającej się Strony, stosuje się ustawodawstwo Umawiającej się Strony, której instytucja rozpatruje sprawę o rozwiązanie małżeństwa.
Artykuł 29. Właściwość instytucji Umawiających się Stron
1. W sprawach o rozwiązanie małżeństwa w przypadku przewidzianym w punkcie 1 artykułu 28 właściwe są organy Umawiającej się Strony, której obywatelami są małżonkowie w chwili złożenia wniosku. Jeżeli w chwili złożenia wniosku oboje małżonkowie zamieszkują na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, właściwe są również organy tej Umawiającej się Strony.
2. W sprawach o rozwiązanie małżeństwa w przypadku przewidzianym w punkcie 2 artykułu 28 właściwe są organy Umawiającej się Strony, na której terytorium zamieszkują oboje małżonkowie. Jeżeli jeden z małżonków zamieszkuje na terytorium jednej Umawiającej się Strony, a drugi – na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, w sprawach o rozwiązanie małżeństwa właściwe są organy obu Umawiających się Stron, na których terytoriach zamieszkują małżonkowie.
Artykuł 30. Uznanie małżeństwa za nieważne
1. W sprawach o uznanie małżeństwa za nieważne stosuje się ustawodawstwo Umawiającej się Strony, które zgodnie z artykułem 26 było stosowane przy zawarciu małżeństwa.
2. Właściwość organu w sprawach o uznanie małżeństwa za nieważne określa się zgodnie z artykułem 27.
Artykuł 31. Ustalenie i zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa
Ustalenie i zaprzeczenie ojcostwa lub macierzyństwa określa się według ustawodawstwa Umawiającej się Strony, której obywatelem jest dziecko z urodzenia.
Artykuł 32. Stosunki prawne między rodzicami a dziećmi
1. Prawa i obowiązki rodziców i dzieci, w tym obowiązki rodziców dotyczące utrzymania dzieci, określa się według ustawodawstwa Umawiającej się Strony, na której terytorium mają one stałe wspólne miejsce zamieszkania, a w przypadku braku stałego wspólnego miejsca zamieszkania rodziców i dzieci ich wzajemne prawa i obowiązki określa się według ustawodawstwa Umawiającej się Strony, której obywatelem jest dziecko.
Na żądanie powoda w sprawach o obowiązki alimentacyjne stosuje się ustawodawstwo Umawiającej się Strony, na której terytorium stale zamieszkuje dziecko.
2. Obowiązki alimentacyjne pełnoletnich dzieci względem rodziców, a także obowiązki alimentacyjne innych członków rodziny, określa ustawodawstwo Umawiającej się Strony, na której terytorium mieli oni wspólne miejsce zamieszkania. W przypadku braku wspólnego miejsca zamieszkania takie obowiązki określa ustawodawstwo Umawiającej się Strony, której obywatelem jest powód.
3. W sprawach dotyczących stosunków prawnych między rodzicami a dziećmi właściwy jest sąd Umawiającej się Strony, której ustawodawstwo podlega zastosowaniu zgodnie z ustępami 1 i 2 niniejszego artykułu.
4. Wykonanie orzeczeń sądu w sprawach związanych z wychowaniem dzieci odbywa się w trybie określonym przez ustawodawstwo Umawiającej się Strony, na której terytorium zamieszkuje dziecko.
5. Umawiające się Strony udzielają sobie wzajemnej pomocy w poszukiwaniu pozwanego w sprawach o dochodzenie alimentów, gdy istnieją podstawy, aby przypuszczać, że pozwany przebywa na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, a sąd wydał postanowienie o ogłoszeniu jego poszukiwań.
Artykuł 33. Opieka i kuratela
1. Ustanowienie lub zniesienie opieki i kurateli następuje zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony, której obywatelem jest osoba, w stosunku do której ustanawia się opiekę lub kuratelę.
2. Stosunki prawne między opiekunem lub kuratorem a osobą pozostającą pod opieką lub kuratelą reguluje ustawodawstwo Umawiającej się Strony, której organ ustanowił opiekuna lub kuratora.
3. Obowiązek podjęcia opieki lub kurateli określa ustawodawstwo Umawiającej się Strony, której obywatelem jest osoba wyznaczana na opiekuna lub kuratora.
4. Opiekunem lub kuratorem osoby będącej obywatelem jednej Umawiającej się Strony może być wyznaczony obywatel drugiej Umawiającej się Strony, jeżeli zamieszkuje on na terytorium Strony, gdzie będzie sprawowana opieka lub kuratela.
Artykuł 34. Właściwość organów Umawiających się Stron w sprawach opieki i kurateli
W sprawach o ustanowienie lub zniesienie opieki i kurateli właściwe są organy Umawiającej się Strony, której obywatelem jest osoba, wobec której ustanawia się lub znosi opiekę lub kuratelę, chyba że niniejsza Konwencja stanowi inaczej.
Artykuł 35. Tryb podejmowania środków w zakresie opieki i kurateli
1. W razie konieczności podjęcia środków w zakresie opieki i kurateli w interesie obywatela jednej Umawiającej się Strony, którego stałe miejsce zamieszkania, pobytu lub mienie znajduje się na terytorium drugiej Umawiającej się Strony, organ tej Umawiającej się Strony niezwłocznie zawiadamia organ właściwy zgodnie z artykułem 34.
2. W przypadkach niecierpiących zwłoki organ drugiej Umawiającej się Strony może podjąć niezbędne środki zgodnie ze swoim ustawodawstwem. Jest on przy tym zobowiązany niezwłocznie zawiadomić o tym organ właściwy zgodnie z artykułem 34. Środki te zachowują moc do czasu podjęcia innej decyzji przez organ, o którym mowa w artykule 34.
Artykuł 36. Tryb przekazania opieki lub kurateli
1. Organ właściwy zgodnie z artykułem 34 może przekazać opiekę lub kuratelę organowi drugiej Umawiającej się Strony w przypadku, gdy osoba pozostająca pod opieką lub kuratelą ma na terytorium tej Umawiającej się Strony miejsce zamieszkania, pobytu lub mienie. Przekazanie opieki lub kurateli wchodzi w życie z chwilą, gdy organ wezwany przejmie opiekę lub kuratelę i zawiadomi o tym organ wzywający.
2. Organ, który zgodnie z ustępem 1 niniejszego artykułu przejął opiekę i kuratelę, wykonuje je zgodnie z ustawodawstwem swojego państwa.
Artykuł 37. Przysposobienie
1. Przysposobienie lub jego zniesienie określa się według ustawodawstwa Umawiającej się Strony, której obywatelem jest przysposabiający w chwili złożenia wniosku o przysposobienie lub jego zniesienie.
2. Jeżeli dziecko jest obywatelem drugiej Umawiającej się Strony, przy przysposobieniu lub jego uchyleniu wymagana jest zgoda przedstawiciela ustawowego oraz właściwego organu państwowego, a także zgoda dziecka, jeżeli jest to wymagane przez ustawodawstwo Umawiającej się Strony, której obywatelem jest ono.
3. Jeżeli dziecko jest przysposabiane przez małżonków, z których jeden jest obywatelem jednej Umawiającej się Strony, a drugi – obywatelem drugiej Umawiającej się Strony, przysposobienie lub jego uchylenie powinno nastąpić zgodnie z warunkami przewidzianymi przez ustawodawstwo obu Umawiających się Stron.
4. W sprawach dotyczących przysposobienia lub jego uchylenia właściwa jest instytucja Umawiającej się Strony, której obywatelem jest przysposabiający w chwili złożenia wniosku o przysposobienie lub jego uchylenie, a w przypadku przewidzianym w ustępie 3 niniejszego artykułu właściwa jest instytucja tej Umawiającej się Strony, na której terytorium małżonkowie mają lub mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania lub pobytu.
Część IV. Stosunki majątkowe
Artykuł 38. Prawo własności
1. Prawo własności nieruchomości określa się według ustawodawstwa Umawiającej się Strony, na której terytorium znajduje się nieruchomość. Kwestia, jakie mienie jest nieruchomością, rozstrzygana jest zgodnie z ustawodawstwem państwa, na którego terytorium mienie to się znajduje.
2. Prawo własności pojazdów mechanicznych podlegających wpisowi do rejestrów państwowych określa się według ustawodawstwa Umawiającej się Strony, na której terytorium znajduje się organ, który dokonał rejestracji pojazdu.
3. Powstanie i ustanie prawa własności lub innego prawa rzeczowego do mienia określa się według ustawodawstwa Umawiającej się Strony, na której terytorium mienie znajdowało się w chwili, gdy miało miejsce działanie lub inna okoliczność stanowiąca podstawę powstania lub ustania takiego prawa.
4. Powstanie i wygaśnięcie prawa własności lub innego prawa rzeczowego do majątku będącego przedmiotem transakcji określa się według ustawodawstwa miejsca dokonania transakcji, chyba że umowa Stron stanowi inaczej.
Artykuł 39. Forma transakcji
1. Forma transakcji określana jest według ustawodawstwa miejsca jej zawarcia.
2. Forma transakcji dotyczącej nieruchomości i praw do niej określana jest według ustawodawstwa Umawiającej się Strony, na której terytorium znajduje się taka nieruchomość.
Artykuł 40. Pełnomocnictwo
Forma i okres ważności pełnomocnictwa określane są według ustawodawstwa Umawiającej się Strony, na której terytorium znajduje się taka nieruchomość.
Artykuł 41. Prawa i obowiązki stron transakcji
Prawa i obowiązki stron transakcji określane są według ustawodawstwa miejsca jej dokonania, chyba że umowa stron stanowi inaczej.
Artykuł 42. Naprawienie szkody
1. Zobowiązania do naprawienia szkody, z wyjątkiem wynikających z umów i innych zgodnych z prawem działań, określane są według ustawodawstwa Umawiającej się Strony, na której terytorium miało miejsce działanie lub inne okoliczności stanowiące podstawę roszczenia o naprawienie szkody.
2. Jeżeli sprawca szkody i poszkodowany są obywatelami tej samej Umawiającej się Strony, stosuje się ustawodawstwo tej Umawiającej się Strony.
3. W sprawach, o których mowa w ustępach 1 i 2 niniejszego artykułu, właściwy jest sąd Umawiającej się Strony, na której terytorium miało miejsce działanie lub inne okoliczności stanowiące podstawę roszczenia o naprawienie szkody. Poszkodowany może również wnieść pozew do sądu Umawiającej się Strony, na której terytorium pozwany ma miejsce zamieszkania.
Artykuł 43. Działalność procesowa
Kwestie działalności procesowej rozstrzygane są według ustawodawstwa, które stosuje się do uregulowania danego stosunku prawnego.
Część V. Dziedziczenie
Artykuł 44. Zasada równości
Obywatele każdej z Umawiających się Stron mogą dziedziczyć na terytoriach innych Umawiających się Stron majątek lub prawa z mocy ustawy lub testamentu na równych warunkach i w takim samym zakresie jak obywatele danej Umawiającej się Strony.
Artykuł 45. Prawo dziedziczenia
1. Prawo dziedziczenia majątku, z wyjątkiem przypadku przewidzianego w ustępie 2 niniejszego artykułu, określa się zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony, na której terytorium spadkodawca miał ostatnie stałe miejsce zamieszkania.
2. Prawo dziedziczenia nieruchomości określa się zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony, na której terytorium znajduje się ta nieruchomość.
Artykuł 46. Przejście spadku na rzecz państwa
Jeżeli zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony, które ma zastosowanie przy dziedziczeniu, spadkobiercą jest państwo, to ruchomy majątek spadkowy przechodzi na rzecz Umawiającej się Strony, której obywatelem był spadkodawca w chwili śmierci, a nieruchomy majątek spadkowy przechodzi na rzecz Umawiającej się Strony, na której terytorium się znajduje.
Artykuł 47. Testament
Zdolność osoby do sporządzenia i odwołania testamentu, jak również forma testamentu i jego odwołania, określana jest według prawa tego kraju, w którym testator miał miejsce zamieszkania w chwili sporządzenia aktu. Jednakże testament lub jego odwołanie nie mogą być uznane za nieważne z powodu niezachowania formy, jeżeli forma ta odpowiada wymogom prawa miejsca jego sporządzenia.
Artykuł 48. Właściwość w sprawach spadkowych
1. Prowadzenie postępowań w sprawach dziedziczenia ruchomości są właściwe organy Umawiającej się Strony, na której terytorium spadkodawca miał miejsce zamieszkania w chwili swojej śmierci.
2. Prowadzenie postępowań w sprawach dziedziczenia nieruchomości są właściwe organy Umawiającej się Strony, na której terytorium znajduje się nieruchomość.
3. Przepisy ustępów 1 i 2 niniejszego artykułu stosuje się również przy rozpatrywaniu sporów powstałych w związku z prowadzeniem postępowań w sprawach spadkowych.
Artykuł 49. Właściwość przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego w sprawach spadkowych
W sprawach spadkowych, w tym sporów spadkowych, przedstawicielstwa dyplomatyczne lub urzędy konsularne każdej z Umawiających się Stron są właściwe do reprezentowania (z wyjątkiem prawa do zrzeczenia się spadku) bez specjalnego pełnomocnictwa przed organami innych Umawiających się Stron obywateli swojego państwa, jeżeli są oni nieobecni lub nie wyznaczyli przedstawiciela.
Artykuł 50. Środki ochrony spadku
1. Organy Umawiających się Stron podejmują zgodnie ze swoim ustawodawstwem środki niezbędne do zapewnienia ochrony spadku pozostawionego na ich terytoriach przez obywateli innych Umawiających się Stron lub do zarządzania nim.
2. O środkach podjętych zgodnie z ustępem 1 niniejszego artykułu niezwłocznie powiadamia się przedstawicielstwo dyplomatyczne lub urząd konsularny Umawiającej się Strony, której obywatelem jest spadkodawca. Wskazane przedstawicielstwo lub urząd może brać udział w realizacji tych środków.
3. Na wniosek organu wymiaru sprawiedliwości właściwego do prowadzenia postępowania w sprawie spadkowej, a także przedstawicielstwa dyplomatycznego lub urzędu konsularnego, środki podjęte zgodnie z ustępem 1 niniejszego artykułu mogą zostać zmienione, uchylone lub odroczone.
Dział III. UZNAWANIE I WYKONYWANIE ORZECZEŃ
Artykuł 51. Uznawanie i wykonywanie orzeczeń
Każda z Umawiających się Stron na warunkach przewidzianych w niniejszej Konwencji uznaje i wykonuje następujące orzeczenia wydane na terytorium innych Umawiających się Stron:
a) orzeczenia organów wymiaru sprawiedliwości w sprawach cywilnych i rodzinnych, w tym zatwierdzone przez sąd ugody w takich sprawach oraz akty notarialne dotyczące zobowiązań pieniężnych (zwane dalej „orzeczeniami”);
b) orzeczenia sądów w sprawach karnych w zakresie naprawienia szkody.
Artykuł 52. Uznawanie orzeczeń niewymagających wykonania
1. Orzeczenia wydane przez organy wymiaru sprawiedliwości każdej z Umawiających się Stron i prawomocne, które ze względu na swój charakter nie wymagają wykonania, są uznawane na terytorium innych Umawiających się Stron bez specjalnego postępowania, pod warunkiem że:
a) organy wymiaru sprawiedliwości wezwanej Umawiającej się Strony nie wydały wcześniej w tej sprawie orzeczenia, które weszło w życie;
b) sprawa zgodnie z niniejszą Konwencją, a w przypadkach w niej nieprzewidzianych, zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony, na której terytorium orzeczenie ma być uznane, nie należy do wyłącznej kompetencji organów wymiaru sprawiedliwości tej Umawiającej się Strony.
2. Postanowienia ustępu 1 niniejszego artykułu odnoszą się również do orzeczeń w sprawach opieki i kurateli, a także do orzeczeń o rozwiązaniu małżeństwa, wydanych przez organy właściwe zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony, na której terytorium orzeczenie zostało wydane.
Artykuł 53. Wniosek o zezwolenie na przymusowe wykonanie orzeczenia
1. Wniosek o zezwolenie na przymusowe wykonanie orzeczenia składa się do właściwego sądu Umawiającej się Strony, gdzie orzeczenie podlega wykonaniu. Może on być złożony również do sądu, który wydał orzeczenie w sprawie w pierwszej instancji. Sąd ten przekazuje wniosek sądowi właściwemu do rozpoznania wniosku.
2. Do wniosku dołącza się:
a) orzeczenie lub jego uwierzytelniony odpis, a także dokument urzędowy stwierdzający, że orzeczenie weszło w życie i podlega wykonaniu lub że podlega ono wykonaniu przed uprawomocnieniem się, jeżeli nie wynika to z samego orzeczenia;
b) dokument, z którego wynika, że strona, przeciwko której wydano orzeczenie, niebiorąca udziału w postępowaniu, została w należyty sposób i w odpowiednim czasie wezwana do sądu, a w przypadku jej procesowej niezdolności do czynności prawnych była należycie reprezentowana;
c) dokument potwierdzający częściowe wykonanie orzeczenia w momencie jego przesłania;
d) dokument potwierdzający zgodę stron, w sprawach umownej właściwości sądu.
3. Wniosek o zezwolenie na przymusowe wykonanie orzeczenia oraz załączone do niego dokumenty opatruje się uwierzytelnionym tłumaczeniem na język wezwanej Umawiającej się Strony lub na język rosyjski.
Artykuł 54. Tryb uznawania i przymusowego wykonywania orzeczeń
1. Wnioski o uznanie i zezwolenie na przymusowe wykonanie orzeczeń, o których mowa w artykule 51, rozpatrywane są przez sądy Umawiającej się Strony, na której terytorium ma nastąpić przymusowe wykonanie.
2. Sąd rozpatrujący wniosek o uznanie i zezwolenie na przymusowe wykonanie orzeczenia ogranicza się do stwierdzenia, że warunki przewidziane w niniejszej Konwencji zostały spełnione. W przypadku spełnienia warunków sąd wydaje orzeczenie o przymusowym wykonaniu.
3. Tryb przymusowego wykonania określa się zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony, na której terytorium ma nastąpić przymusowe wykonanie.
Artykuł 55. Odmowa uznania i wykonania orzeczeń
W uznaniu orzeczeń przewidzianych w artykule 52 oraz w wydaniu zezwolenia na przymusowe wykonanie można odmówić w przypadkach, gdy:
a) zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony, na której terytorium wydano orzeczenie, nie weszło ono w życie lub nie podlega wykonaniu, z wyjątkiem przypadków, gdy orzeczenie podlega wykonaniu przed wejściem w życie;
b) pozwany nie wziął udziału w postępowaniu z powodu niezawiadomienia go lub jego pełnomocnika o wezwaniu do sądu w odpowiednim czasie i w należyty sposób;
c) w sprawie między tymi samymi stronami, o ten sam przedmiot i na tej samej podstawie na terytorium Umawiającej się Strony, gdzie ma być uznane i wykonane orzeczenie, zostało już wcześniej wydane prawomocne orzeczenie lub istnieje uznane orzeczenie sądu państwa trzeciego, albo jeżeli instytucja tej Umawiającej się Strony wszczęła wcześniej postępowanie w tej sprawie;
d) zgodnie z postanowieniami niniejszej Konwencji, a w przypadkach w niej nieuregulowanych, zgodnie z ustawodawstwem Umawiającej się Strony, na której terytorium orzeczenie ma być uznane i wykonane, sprawa należy do wyłącznej właściwości jej instytucji;
e) brak jest dokumentu potwierdzającego zgodę stron w sprawie umownej właściwości sądu;
f) upłynął termin przedawnienia przymusowego wykonania przewidziany ustawodawstwem Umawiającej się Strony, której sąd wykonuje zlecenia.
Sekcja IV. POMOC PRAWNA I STOSUNKI PRAWNE W SPRAWACH KARNYCH
Część 1. Ekstradycja
Artykuł 56. Obowiązek wydania
1. Umawiające się Strony zobowiązują się, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszej Konwencji, na żądanie wydawać sobie nawzajem osoby przebywające na ich terytorium w celu pociągnięcia do odpowiedzialności karnej lub wykonania wyroku.
2. Wydanie w celu pociągnięcia do odpowiedzialności karnej następuje za czyny, które zgodnie z ustawodawstwem wzywającej i wezwanej Umawiającej się Strony są karalne i za których popełnienie przewidziana jest kara pozbawienia wolności na okres co najmniej jednego roku lub kara surowsza.
3. Wydanie w celu wykonania wyroku następuje za czyny, które zgodnie z ustawodawstwem wzywającej i wezwanej Umawiającej się Strony są karalne i za których popełnienie osoba, której wydanie jest wymagane, została skazana na karę pozbawienia wolności na okres co najmniej sześciu miesięcy lub na karę surowszą.
Artykuł 57. Odmowa wydania
1. Wydanie nie następuje, jeżeli:
a) osoba, której wydanie jest wymagane, jest obywatelem wezwanej Umawiającej się Strony;
b) w chwili otrzymania żądania ściganie karne zgodnie z ustawodawstwem wezwanej Umawiającej się Strony nie może być wszczęte lub wyrok nie może być wykonany z powodu przedawnienia albo z innej podstawy prawnej;
c) w stosunku do osoby, której wydanie jest wymagane, na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony za to samo przestępstwo został wydany wyrok lub postanowienie o umorzeniu postępowania, które weszło w życie;
d) przestępstwo zgodnie z ustawodawstwem wzywającej lub wezwanej Umawiającej się Strony jest ścigane z oskarżenia prywatnego (na wniosek pokrzywdzonego).
2. Wydanie może być odmówione, jeżeli przestępstwo, w związku z którym wymagane jest wydanie, zostało popełnione na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony.
3. W przypadku odmowy wydania wzywająca Umawiająca się Strona powinna zostać poinformowana o podstawach odmowy.
Artykuł 58. Wniosek o wydanie
1. Wniosek o wydanie powinien zawierać następujące informacje:
a) nazwę instytucji wnioskującej i instytucji, do której wniosek jest kierowany;
b) opis okoliczności faktycznych czynu oraz tekst ustawy wnioskującej Umawiającej się Strony, na podstawie której czyn ten uznawany jest za przestępstwo, z podaniem przewidzianego tą ustawą wymiaru kary;
c) nazwisko, imię i ewentualnie drugie imię osoby, która ma być wydana, jej rok urodzenia, obywatelstwo, miejsce zamieszkania lub pobytu, w miarę możliwości – opis wyglądu, fotografię, odciski palców i inne dane dotyczące jej tożsamości;
d) dane o wysokości szkody wyrządzonej przestępstwem.
2. Do wniosku o wydanie w celu przeprowadzenia postępowania karnego należy dołączyć uwierzytelniony odpis postanowienia o tymczasowym aresztowaniu.
3. Do wniosku o wydanie w celu wykonania wyroku należy dołączyć uwierzytelniony odpis wyroku z adnotacją o jego uprawomocnieniu się oraz tekst przepisu prawa karnego, na podstawie którego osoba została skazana. Jeżeli skazany odbył już część kary, należy również podać dane na ten temat.
4. Wnioski o wydanie i załączone do nich dokumenty sporządza się zgodnie z postanowieniami artykułu 17.
Artykuł 59. Dodatkowe informacje
1. Jeżeli wniosek o wydanie nie zawiera wszystkich niezbędnych danych, wezwana Umawiająca się Strona może zażądać dodatkowych informacji, wyznaczając w tym celu termin do jednego miesiąca. Termin ten może być przedłużony o kolejny miesiąc na wniosek wnioskującej Umawiającej się Strony.
2. Jeżeli wnioskująca Umawiająca się Strona nie dostarczy w wyznaczonym terminie dodatkowych informacji, wezwana Umawiająca się Strona powinna zwolnić osobę, która została tymczasowo aresztowana.
Artykuł 60. Poszukiwanie i tymczasowe aresztowanie w celu wydania
Po otrzymaniu wniosku o wydanie wezwana Umawiająca się Strona niezwłocznie podejmuje działania w celu poszukiwania i tymczasowego aresztowania osoby, której wydanie jest wymagane, z wyjątkiem przypadków, gdy wydanie nie może nastąpić.
Artykuł 61. Tymczasowe aresztowanie lub zatrzymanie przed otrzymaniem wniosku o wydanie
1. Osoba, której wydania się żąda, na wniosek może zostać wzięta pod straż jeszcze przed otrzymaniem wniosku o wydanie. Wniosek musi zawierać odwołanie do postanowienia o wzięciu pod straż lub do prawomocnego wyroku oraz wskazanie, że wniosek o wydanie zostanie złożony dodatkowo. Wniosek o wzięcie pod straż przed otrzymaniem wniosku o wydanie może być przesłany pocztą, telegramem, teleksem lub telefaksem.
2. Osoba może zostać zatrzymana również bez wniosku przewidzianego w ustępie 1 niniejszego artykułu, jeżeli istnieją przewidziane przez ustawodawstwo podstawy, aby podejrzewać, że popełniła na terytorium drugiej Umawiającej się Strony przestępstwo pociągające za sobą wydanie.
3. O wzięciu pod straż lub zatrzymaniu przed otrzymaniem wniosku o wydanie należy niezwłocznie powiadomić drugą Umawiającą się Stronę.
Artykuł 61-1. Poszukiwanie osoby przed otrzymaniem wniosku o wydanie
1. Umawiające się Strony przeprowadzają na zlecenie poszukiwanie osoby przed otrzymaniem wniosku o jej wydanie, jeżeli istnieją podstawy, aby sądzić, że osoba ta może przebywać na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony.
2. Zlecenie przeprowadzenia poszukiwania sporządza się zgodnie z przepisami artykułu 7 i powinno ono zawierać jak najbardziej pełny opis poszukiwanej osoby wraz z wszelkimi innymi informacjami umożliwiającymi ustalenie jej miejsca pobytu, prośbę o wzięcie jej pod straż ze wskazaniem, że wniosek o wydanie tej osoby zostanie przedstawiony.
3. Do zlecenia przeprowadzenia poszukiwania dołącza się poświadczoną kopię decyzji właściwego organu o tymczasowym aresztowaniu albo prawomocnego wyroku, dane o nieodbytej części kary, a także fotografię i odciski palców (jeżeli takie istnieją).
4. O wzięciu pod straż poszukiwanej osoby lub innych wynikach poszukiwania niezwłocznie informuje się wnioskującą Umawiającą się Stronę.
Artykuł 61-2. Obliczanie terminu tymczasowego aresztowania
Czas zatrzymania osoby zatrzymanej zgodnie z przepisami artykułów 60, 61, 61-1 niniejszej Konwencji, w przypadku jej wydania, zalicza się na poczet ogólnego okresu zatrzymania przewidzianego przez ustawodawstwo Umawiającej się Strony, której osoba ta została wydana.
Artykuł 62. Zwolnienie osoby zatrzymanej lub wziętej pod straż
1. Osoba wzięta pod straż zgodnie z ustępem 1 artykułu 61 i artykułem 61-1 musi zostać zwolniona, jeżeli wpłynie zawiadomienie wnioskującej Umawiającej się Strony o konieczności zwolnienia tej osoby, albo jeżeli żądanie wydania wraz ze wszystkimi załączonymi do niego dokumentami, przewidzianymi w artykule 58, nie zostanie otrzymane przez wezwaną Umawiającą się Stronę w ciągu czterdziestu dni od dnia wzięcia pod straż.
2. Osoba zatrzymana zgodnie z ustępem 2 artykułu 61 musi zostać zwolniona, jeżeli wniosek o wzięcie jej pod straż zgodnie z ustępem 1 artykułu 61 nie wpłynie w terminie przewidzianym przez ustawodawstwo dla zatrzymania.
Artykuł 63. Odroczenie wydania
Jeżeli osoba, której wydania się żąda, została pociągnięta do odpowiedzialności karnej lub skazana za inne przestępstwo na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony, jej wydanie może zostać odroczone do czasu zakończenia postępowania karnego, wykonania wyroku lub zwolnienia od kary.
Artykuł 64. Wydanie tymczasowe
1. Jeżeli odroczenie wydania przewidziane w artykule 63 może spowodować upływ terminu przedawnienia ścigania karnego lub wyrządzić szkodę w dochodzeniu przestępstwa, osoba, której wydania żąda się na podstawie wniosku, może zostać wydana tymczasowo.
2. Osoba wydana tymczasowo musi zostać zwrócona po przeprowadzeniu czynności w sprawie karnej, dla której została wydana, nie później jednak niż w ciągu trzech miesięcy od dnia przekazania osoby. W uzasadnionych przypadkach termin ten może zostać przedłużony.
Artykuł 65. Kolizja żądań wydania
Jeżeli żądania wydania wpłyną od kilku państw, wezwana Umawiająca się Strona samodzielnie decyduje, które z tych żądań powinno zostać spełnione.
Artykuł 66. Granice ścigania karnego osoby wydanej
1. Bez zgody wezwanej Umawiającej się Strony osoba wydana nie może być pociągnięta do odpowiedzialności karnej ani poddana karze za przestępstwo popełnione przed jej wydaniem, za które nie została wydana.
2. Bez zgody wezwanej Umawiającej się Strony osoba nie może być również wydana państwu trzeciemu.
3. Zgoda wezwanej Umawiającej się Strony nie jest wymagana, jeżeli osoba wydana przed upływem jednego miesiąca po zakończeniu postępowania karnego, a w przypadku skazania – przed upływem jednego miesiąca po odbyciu kary lub zwolnieniu od niej, nie opuści terytorium wzywającej Umawiającej się Strony lub jeżeli dobrowolnie na nie powróci. Do tego terminu nie wlicza się czasu, w którym osoba wydana nie mogła opuścić terytorium wzywającej Umawiającej się Strony.
Artykuł 67. Przekazanie osoby wydanej
Wezwana Umawiająca się Strona zawiadamia wzywającą Umawiającą się Stronę o miejscu i czasie wydania. Jeżeli wzywająca Umawiająca się Strona nie przyjmie osoby podlegającej wydaniu w ciągu 15 dni po ustalonym terminie przekazania, osoba ta musi zostać zwolniona spod straży.
Artykuł 67-1. Ponowne zatrzymanie lub wzięcie pod straż
Zwolnienie osoby zgodnie z ustępem 2 artykułu 59, ustępami 1 i 2 artykułu 62 oraz artykułem 67 nie stanowi przeszkody do jej ponownego zatrzymania i wzięcia pod straż w celu wydania wymaganej osoby w przypadku późniejszego otrzymania wniosku o wydanie.
Artykuł 68. Ponowne wydanie
Jeżeli osoba wydana uchyli się od ścigania karnego lub od odbycia kary i powróci na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony, to na podstawie nowego wniosku powinna zostać wydana bez przedstawiania materiałów, o których mowa w artykułach 58 i 59.
Artykuł 69. Zawiadomienie o wynikach postępowania karnego
Umawiające się Strony informują się wzajemnie o wynikach postępowania karnego przeciwko wydanej im osobie. Na żądanie wysyłany jest również odpis ostatecznego orzeczenia.
Artykuł 70. Przewóz tranzytowy
1. Strona Umawiająca się, na wniosek drugiej Strony Umawiającej się, zezwala na tranzytowy przewóz przez swoje terytorium osób wydanych drugiej Stronie Umawiającej się lub przekazanych czasowo przez państwo trzecie.
2. Wniosek o zezwolenie na taki przewóz jest rozpatrywany w tym samym trybie co żądanie wydania.
3. Wezwana Strona Umawiająca się zezwala na tranzytowy przewóz w sposób, który uzna za najbardziej celowy.
Artykuł 71. Koszty związane z wydaniem i tranzytowym przewozem
Koszty związane z wydaniem lub przekazaniem czasowym ponosi Strona Umawiająca się, na której terytorium powstały, a koszty związane z tranzytowym przewozem – Strona Umawiająca się, która wystąpiła z wnioskiem o taki przewóz.
Część 2. Prowadzenie ścigania karnego
Artykuł 72. Obowiązek prowadzenia ścigania karnego
1. Każda Strona Umawiająca się zobowiązuje się, na zlecenie drugiej Strony Umawiającej się, prowadzić zgodnie ze swoim ustawodawstwem ściganie karne przeciwko własnym obywatelom podejrzanym o popełnienie przestępstwa na terytorium wnioskującej Strony Umawiającej się.
2. Jeżeli przestępstwo, w związku z którym wszczęto sprawę, pociąga za sobą roszczenia cywilnoprawne osób, które poniosły szkodę w wyniku przestępstwa, roszczenia te, w przypadku złożenia przez nie wniosku o naprawienie szkody, są rozpatrywane w tej sprawie.
Artykuł 73. Zlecenie prowadzenia ścigania karnego
1. Zlecenie prowadzenia ścigania karnego powinno zawierać:
a) nazwę wnioskującej instytucji;
b) opis czynu, w związku z którym skierowano zlecenie prowadzenia ścigania;
c) możliwie dokładne wskazanie czasu i miejsca popełnienia czynu;
d) tekst przepisu ustawy wnioskującej Strony Umawiającej się, na podstawie którego czyn uznawany jest za przestępstwo, a także tekst innych przepisów prawnych mających istotne znaczenie dla postępowania w sprawie;
e) nazwisko i imię osoby podejrzanej, jej obywatelstwo, a także inne dane dotyczące jej osoby;
e) oświadczenia pokrzywdzonych w sprawach karnych wszczynanych na wniosek pokrzywdzonego oraz wnioski o naprawienie szkody;
f) wskazanie wysokości szkody wyrządzonej przestępstwem.
Do wniosku dołącza się materiały postępowania karnego znajdujące się w posiadaniu wnioskującej Umawiającej się Strony, a także dowody.
2. W przypadku przekazania wszczętej sprawy karnej przez wnioskującą Umawiającą się Stronę, postępowanie w tej sprawie jest kontynuowane przez wezwaną Umawiającą się Stronę zgodnie z jej ustawodawstwem. Każdy z dokumentów znajdujących się w sprawie musi być poświadczony pieczęcią urzędową właściwego organu wymiaru sprawiedliwości wnioskującej Umawiającej się Strony.
3. Wniosek i załączone do niego dokumenty sporządza się zgodnie z przepisami artykułu 18.
4. Jeżeli oskarżony w momencie przekazania wniosku o wszczęcie ścigania przebywa w areszcie na terytorium wnioskującej Umawiającej się Strony, zostaje on dostarczony na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony.
Artykuł 74. Zawiadomienie o wynikach ścigania karnego
Wezwana Umawiająca się Strona jest zobowiązana zawiadomić wnioskującą Umawiającą się Stronę o ostatecznym rozstrzygnięciu. Na wniosek wnioskującej Umawiającej się Strony przesyła się odpis ostatecznego rozstrzygnięcia.
Artykuł 75. Skutki podjęcia rozstrzygnięcia
Jeżeli Umawiającej się Stronie zgodnie z artykułem 72 został przekazany wniosek o wszczęcie ścigania karnego po uprawomocnieniu się wyroku lub podjęciu przez organ wezwanej Umawiającej się Strony innego ostatecznego rozstrzygnięcia, sprawa karna nie może zostać wszczęta przez organy wnioskującej Umawiającej się Strony, a wszczęta przez nie sprawa podlega umorzeniu.
Artykuł 76. Okoliczności łagodzące lub obciążające odpowiedzialność
Każda z Umawiających się Stron przy badaniu przestępstw i rozpatrywaniu spraw karnych przez sądy uwzględnia przewidziane ustawodawstwem Umawiających się Stron okoliczności łagodzące odpowiedzialność, niezależnie od tego, na terytorium której Umawiającej się Strony one powstały.
Artykuł 76-1. Uznawanie wyroków
Przy rozstrzyganiu kwestii uznania osoby za szczególnie niebezpiecznego recydywistę, ustalania faktów popełnienia przestępstwa ponownie oraz naruszenia obowiązków związanych z warunkowym skazaniem, odroczeniem wykonania wyroku lub warunkowym przedterminowym zwolnieniem, organy wymiaru sprawiedliwości Umawiających się Stron mogą uznawać i uwzględniać wyroki wydane przez sądy (trybunały) byłego ZSRR i wchodzących w jego skład republik związkowych, a także przez sądy Umawiających się Stron.
Artykuł 77. Tryb rozpatrywania spraw podlegających jurysdykcji sądów dwóch lub kilku Umawiających się Stron
W przypadku oskarżenia jednej osoby lub grupy osób o popełnienie kilku przestępstw, których sprawy podlegają jurysdykcji sądów dwóch lub więcej Umawiających się Stron, właściwy do ich rozpatrzenia jest sąd tej Umawiającej się Strony, na której terytorium zakończono postępowanie przygotowawcze. W takim przypadku sprawa jest rozpatrywana zgodnie z przepisami postępowania tej Umawiającej się Strony.
Część 3. Postanowienia szczególne dotyczące pomocy prawnej i stosunków prawnych w sprawach karnych
Artykuł 78. Przekazywanie przedmiotów
1. Umawiające się Strony zobowiązują się na wniosek przekazywać sobie wzajemnie:
a) przedmioty, które zostały użyte przy popełnieniu przestępstwa pociągającego za sobą wydanie osoby zgodnie z niniejszą Konwencją, w tym narzędzia przestępstwa; przedmioty, które zostały nabyte w wyniku przestępstwa lub jako wynagrodzenie za nie, lub też przedmioty, które sprawca otrzymał w zamian za przedmioty nabyte w ten sposób;
b) przedmioty, które mogą mieć znaczenie dowodowe w sprawie karnej; przedmioty te są przekazywane również w przypadku, gdy wydanie sprawcy nie może nastąpić z powodu jego śmierci, ucieczki lub z innych okoliczności.
2. Jeżeli dla występującej Umawiającej się Strony przedmioty, o których mowa w ustępie pierwszym niniejszego artykułu, są niezbędne jako dowody w sprawie karnej, ich przekazanie może zostać odroczone do czasu zakończenia postępowania w sprawie.
3. Prawa osób trzecich do przekazanych przedmiotów pozostają w mocy. Po zakończeniu postępowania w sprawie przedmioty te muszą zostać nieodpłatnie zwrócone Umawiającej się Stronie, która je przekazała.
Artykuł 78-1. Tymczasowe przekazanie osoby tymczasowo aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia wolności
1. W razie konieczności przesłuchania w charakterze świadka lub pokrzywdzonego osoby tymczasowo aresztowanej lub odbywającej karę pozbawienia wolności na terytorium innej Umawiającej się Strony, a także przeprowadzenia z jej udziałem innej czynności dochodzeniowej, osoba ta, niezależnie od jej obywatelstwa, na uzasadniony wniosek zainteresowanej Umawiającej się Strony może zostać, na mocy decyzji Prokuratora Generalnego (Prokuratora) wezwanej Umawiającej się Strony, tymczasowo przekazana pod warunkiem jej tymczasowego aresztowania i powrotu w ustalonym terminie.
2. Wniosek o tymczasowe przekazanie osoby, o której mowa w ustępie 1 niniejszego artykułu, sporządza się zgodnie z postanowieniami artykułu 7 i powinien on również zawierać wskazanie czasu, w którym wymagana jest obecność tej osoby w wzywającej Umawiającej się Stronie.
3. Tymczasowe przekazanie osoby, o której mowa w ustępie 1 niniejszego artykułu, nie następuje:
a) jeżeli nie uzyskano jej zgody na takie przekazanie;
b) w przypadku konieczności jej obecności na dochodzeniu przygotowawczym lub rozprawie sądowej na terytorium wezwanej Umawiającej się Strony;
c) jeżeli takie przekazanie mogłoby spowodować naruszenie ustalonych terminów tymczasowego aresztowania tej osoby lub odbywania przez nią kary pozbawienia wolności.
4. Na osobę, o której mowa w ustępie 1 niniejszego artykułu, rozciągają się gwarancje przewidziane w ustępie 1 artykułu 9.
Artykuł 79. Zawiadamianie o wyrokach skazujących i informacje o karalności
1. Każda z Umawiających się Stron będzie corocznie przekazywać innym Umawiającym się Stronom informacje o prawomocnych wyrokach skazujących wydanych przez jej sądy wobec obywateli danej Umawiającej się Strony, jednocześnie przesyłając posiadane odciski palców skazanych.
2. Każda z Umawiających się Stron udziela innym Umawiającym się Stronom nieodpłatnie, na ich wniosek, informacji o karalności osób wcześniej skazanych przez jej sądy, jeżeli osoby te są pociągane do odpowiedzialności karnej na terytorium wzywającej Umawiającej się Strony.
Artykuł 80. Szczególny tryb porozumiewania się
Porozumiewanie się w sprawach wydania i ścigania karnego odbywa się za pośrednictwem prokuratorów generalnych (prokuratorów) Umawiających się Stron.
Porozumiewanie się w sprawach wykonywania czynności procesowych i innych, wymagających sankcji prokuratora (sądu), odbywa się za pośrednictwem organów prokuratury w trybie ustalonym przez prokuratorów generalnych (prokuratorów) Umawiających się Stron.
Dział V. POSTANOWIENIA KOŃCOWE
Artykuł 81. Kwestie stosowania niniejszej Konwencji
Kwestie powstałe przy stosowaniu niniejszej Konwencji są rozstrzygane przez właściwe organy Umawiających się Stron w drodze wzajemnego porozumienia.
Artykuł 82. Stosunek Konwencji do umów międzynarodowych
Niniejsza Konwencja nie narusza postanowień innych umów międzynarodowych, których stronami są Umawiające się Strony.
Artykuł 83. Tryb wejścia w życie
1. Niniejsza Konwencja podlega ratyfikacji przez państwa, które ją podpisały. Dokumenty ratyfikacyjne składane są na przechowanie Rządowi Republiki Białoruś, który pełni funkcje depozytariusza niniejszej Konwencji.
2. Niniejsza Konwencja wejdzie w życie trzydziestego dnia, licząc od dnia złożenia depozytariuszowi trzeciego dokumentu ratyfikacyjnego. Dla państwa, którego dokument ratyfikacyjny zostanie złożony depozytariuszowi po wejściu w życie niniejszej Konwencji, wejdzie ona w życie trzydziestego dnia, licząc od dnia złożenia depozytariuszowi jego dokumentu ratyfikacyjnego.
Artykuł 84. Okres obowiązywania Konwencji
1. Niniejsza Konwencja obowiązuje przez pięć lat od dnia jej wejścia w życie. Po upływie tego okresu Konwencja ulega automatycznemu przedłużeniu każdorazowo na nowy pięcioletni okres.
2. Każda Umawiająca się Strona może wystąpić z niniejszej Konwencji, przesyłając pisemne powiadomienie o tym depozytariuszowi na 12 miesięcy przed upływem bieżącego pięcioletniego okresu jej obowiązywania.
Artykuł 85. Działanie w czasie
Działanie niniejszej Konwencji rozciąga się również na stosunki prawne powstałe przed jej wejściem w życie.
Artykuł 86. Tryb przystąpienia do Konwencji
Do niniejszej Konwencji, po jej wejściu w życie, mogą przystąpić, za zgodą wszystkich Umawiających się Stron, inne państwa poprzez złożenie depozytariuszowi dokumentów o takim przystąpieniu. Przystąpienie uważa się za wchodzące w życie po upływie trzydziestu dni od dnia otrzymania przez depozytariusza ostatniego zawiadomienia o zgodzie na takie przystąpienie.
Artykuł 87. Obowiązki depozytariusza
Depozytariusz będzie niezwłocznie zawiadamiać wszystkie państwa, które podpisały niniejszą Konwencję i przystąpiły do niej, o dacie złożenia każdego dokumentu ratyfikacyjnego lub dokumentu o przystąpieniu, dacie wejścia Konwencji w życie, a także o otrzymaniu przez niego innych zawiadomień.
Sporządzono w mieście Mińsku dnia 22 stycznia 1993 roku w jednym oryginalnym egzemplarzu w języku rosyjskim. Oryginalny egzemplarz przechowywany jest w Archiwum Rządu Republiki Białoruś, które prześle państwom-stronom niniejszej Konwencji jej uwierzytelnioną kopię.
Za Republikę Armenii
Za Republikę Białoruś
Za Republikę Kazachstanu
Za Republikę Kirgistanu
Za Republikę Mołdawii
Za Federację Rosyjską
Za Republikę Tadżykistanu
Za Turkmenistan
Za Republikę Uzbekistanu
Za Ukrainę