1993 թվականի հունվարի 22-ի Մինսկի կոնվենցիան

Անկախ Պետությունների Համագործակցության անդամ պետությունները՝ սույն Կոնվենցիայի մասնակիցները, այսուհետ՝ Պայմանավորվող Կողմեր,

ելնելով Պայմանավորվող Կողմերի քաղաքացիներին և տարածքներում բնակվող անձանց բոլոր Պայմանավորվող Կողմերում անձնական և գույքային իրավունքների վերաբերյալ նույն իրավական պաշտպանությունն ապահովելու ձգտումից, ինչպես սեփական քաղաքացիներին,

կարևորություն տալով արդարադատության հաստատությունների կողմից քաղաքացիական, ընտանեկան և քրեական գործերով իրավական օգնության ոլորտում համագործակցության զարգացմանը, պայմանավորվեցին հետևյալի մասին.

Բաժին I. ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

Մաս I. Իրավական պաշտպանություն

Հոդված 1. Իրավական պաշտպանության տրամադրում

1. Յուրաքանչյուր Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացիները, ինչպես նաև նրա տարածքում բնակվող անձինք, մյուս բոլոր Պայմանավորվող Կողմերի տարածքներում օգտվում են իրենց անձնական և գույքային իրավունքների վերաբերյալ նույն իրավական պաշտպանությունից, ինչպես տվյալ Պայմանավորվող Կողմի սեփական քաղաքացիները:

2. Յուրաքանչյուր Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացիները, ինչպես նաև նրա տարածքում բնակվող այլ անձինք, իրավունք ունեն ազատ և անխոչընդոտ դիմելու մյուս Պայմանավորվող Կողմերի դատարաններ, դատախազություն, ներքին գործերի մարմիններ և այլ հաստատություններ, որոնց իրավասությանն են վերաբերում քաղաքացիական, ընտանեկան և քրեական գործերը (այսուհետ՝ արդարադատության հաստատություններ), կարող են հանդես գալ դրանցում, ներկայացնել միջնորդություններ, ներկայացնել հայցեր և իրականացնել այլ դատավարական գործողություններ նույն պայմաններով, ինչ տվյալ Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացիները:

3. Սույն Կոնվենցիայի դրույթները կիրառվում են նաև Պայմանավորվող Կողմերի օրենսդրությանը համապատասխան ստեղծված իրավաբանական անձանց նկատմամբ:

Հոդված 2. Տուրքերի վճարումից ազատում և ծախսերի հատուցում

1. Յուրաքանչյուր Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացիները և նրա տարածքում բնակվող անձինք ազատվում են դատական և նոտարական տուրքերի ու ծախսերի վճարումից ու հատուցումից, ինչպես նաև օգտվում են անվճար իրավաբանական օգնությունից նույն պայմաններով, ինչ սեփական քաղաքացիները:

2. Սույն հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված արտոնությունները տարածվում են տվյալ գործով իրականացվող բոլոր դատավարական գործողությունների վրա՝ ներառյալ որոշման կատարումը:

Հոդված 3. Ընտանեկան և գույքային դրության մասին փաստաթղթի ներկայացում

1. 2-րդ հոդվածով նախատեսված արտոնությունները տրամադրվում են միջնորդություն ներկայացնող անձի ընտանեկան և գույքային դրության մասին փաստաթղթի հիման վրա: Այս փաստաթուղթը տրվում է Պայմանավորվող Կողմի իրավասու հաստատության կողմից, որի տարածքում դիմորդն ունի բնակության վայր կամ գտնվելու վայր:

2. Եթե դիմորդը Պայմանավորվող Կողմերի տարածքում չունի բնակության վայր կամ գտնվելու վայր, ապա բավարար է ներկայացնել համապատասխան դիվանագիտական ներկայացուցչության կամ հյուպատոսական հիմնարկի կողմից տրված փաստաթուղթ այն Պայմանավորվող Կողմի, որի քաղաքացին նա հանդիսանում է:

3. Արտոնություններ տրամադրելու մասին միջնորդության վերաբերյալ որոշում կայացնող հաստատությունը կարող է փաստաթուղթը տված հաստատությունից պահանջել լրացուցիչ տվյալներ կամ անհրաժեշտ պարզաբանումներ:

Մաս II. Իրավական օգնություն

Հոդված 4. Իրավական օգնության ցուցաբերում

1. Պայմանավորվող Կողմերի արդարադատության հաստատությունները իրավական օգնություն են ցուցաբերում քաղաքացիական, ընտանեկան և քրեական գործերով՝ համաձայն սույն Կոնվենցիայի դրույթների:

2. Արդարադատության հաստատությունները իրավական օգնություն են ցուցաբերում նաև այլ հաստատություններին՝ սույն հոդվածի 1-ին կետում նշված գործերով:

Հոդված 5. Հարաբերությունների կարգը

Սույն Կոնվենցիայի կատարման ժամանակ Պայմանավորվող Կողմերի իրավասու արդարադատության հաստատությունները միմյանց հետ հարաբերվում են իրենց կենտրոնական, տարածքային և այլ մարմինների միջոցով, եթե սույն Կոնվենցիայով սահմանված չէ հարաբերությունների այլ կարգ: Պայմանավորվող Կողմերը որոշում են իրենց կենտրոնական, տարածքային և այլ մարմինների ցանկը, որոնք լիազորված են իրականացնելու անմիջական հարաբերություններ, ինչի մասին ծանուցում են ավանդապահին:

Հոդված 6. Իրավական օգնության ծավալը

Պայմանավորվող Կողմերը միմյանց իրավական օգնություն են ցուցաբերում՝ կատարելով հայցվող Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ նախատեսված դատավարական և այլ գործողություններ, այդ թվում՝ փաստաթղթերի կազմում և ուղարկում, զննություններ, խուզարկություններ, առգրավում, իրեղեն ապացույցների հանձնում, փորձաքննության անցկացում, կողմերի, երրորդ անձանց, կասկածյալների, մեղադրյալների, տուժողների, վկաների, փորձագետների հարցաքննություն, անձանց հետախուզում, քրեական հետապնդման իրականացում, անձանց հանձնում՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու կամ դատավճռի կատարման համար, քաղաքացիական գործերով դատական որոշումների, քաղաքացիական հայցի մասով դատավճիռների, կատարողական մակագրությունների ճանաչում և կատարում, ինչպես նաև փաստաթղթերի հանձնման միջոցով:

Հոդված 7. Իրավական օգնություն ցուցաբերելու հանձնարարության բովանդակությունը և ձևը

1. Իրավական օգնություն ցուցաբերելու հանձնարարության մեջ պետք է նշվեն.

ա) հայցվող հիմնարկի անվանումը.

բ) հայցող հիմնարկի անվանումը.

գ) գործի անվանումը, որի համար հայցվում է իրավական օգնություն.

դ) կողմերի, վկաների, կասկածյալների, մեղադրյալների, ամբաստանյալների, դատապարտյալների կամ տուժողների անուններն ու ազգանունները, նրանց բնակության վայրը և գտնվելու վայրը, քաղաքացիությունը, զբաղմունքը, իսկ քրեական գործերով՝ նաև ծննդյան վայրը և ամսաթիվը և, հնարավորության դեպքում, ծնողների անուններն ու ազգանունները. իրավաբանական անձանց համար՝ նրանց անվանումը, իրավաբանական հասցեն և/կամ գտնվելու վայրը.

ե) «դ» ենթակետում նշված անձանց ներկայացուցիչների առկայության դեպքում՝ նրանց անունները, ազգանունները և հասցեները.

զ) հանձնարարության բովանդակությունը, ինչպես նաև դրա կատարման համար անհրաժեշտ այլ տեղեկություններ.

է) քրեական գործերով՝ նաև կատարված արարքի նկարագրությունը և որակավորումը, ինչպես նաև վնասի չափի վերաբերյալ տվյալները, եթե այն պատճառվել է արարքի հետևանքով:

2. Փաստաթուղթ հանձնելու հանձնարարության մեջ պետք է նշվեն նաև ստացողի ճշգրիտ հասցեն և հանձնվող փաստաթղթի անվանումը:

3. Հանձնարարությունը պետք է ստորագրվի և վավերացվի հայցվող հիմնարկի կնիքով:

Հոդված 8. Կատարման կարգը

1. Իրավական օգնություն ցուցաբերելու հանձնարարությունը կատարելիս հարցվող հիմնարկը կիրառում է իր երկրի օրենսդրությունը: Հարցող հիմնարկի խնդրանքով այն կարող է կիրառել նաև հարցող Պայմանավորվող Կողմի դատավարական նորմերը, եթե դրանք չեն հակասում հարցվող Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությանը:

2. Եթե հարցվող հիմնարկը իրավասու չէ կատարել հանձնարարությունը, այն այն ուղարկում է իրավասու հիմնարկին և այդ մասին ծանուցում հարցող հիմնարկին:

3. Հարցող հիմնարկի խնդրանքով հարցվող հիմնարկը ժամանակին տեղեկացնում է նրան և շահագրգիռ կողմերին հանձնարարության կատարման ժամանակի և վայրի մասին, որպեսզի նրանք կարողանան ներկա գտնվել հանձնարարության կատարմանը՝ համաձայն հարցվող Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրության:

4. Այն դեպքում, երբ հանձնարարության մեջ նշված անձի ճշգրիտ հասցեն անհայտ է, հարցվող հիմնարկը, համաձայն այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրության, որի տարածքում գտնվում է, ձեռնարկում է անհրաժեշտ միջոցներ հասցեն պարզելու համար:

5. Հանձնարարությունը կատարելուց հետո հարցվող հիմնարկը փաստաթղթերը վերադարձնում է հարցող հիմնարկին. այն դեպքում, երբ իրավական օգնությունը չի կարողացել ցուցաբերվել, այն միաժամանակ տեղեկացնում է հանձնարարության կատարմանը խոչընդոտող հանգամանքների մասին և փաստաթղթերը վերադարձնում է հարցող հիմնարկին:

Հոդված 9. Վկաների, տուժողների, քաղաքացիական պատասխանողների, նրանց ներկայացուցիչների, փորձագետների արտահանում

1. Վկան, տուժողը, քաղաքացիական հայցվորը, քաղաքացիական պատասխանողը և նրանց ներկայացուցիչը, ինչպես նաև փորձագետը, ով հարցվող Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկի կողմից հանձնված կանչով ներկայանում է հարցող Պայմանավորվող Կողմի արդարադատության հիմնարկ, չի կարող, անկախ իր քաղաքացիությունից, նրա տարածքում ենթարկվել քրեական կամ վարչական պատասխանատվության, կալանքի ենթարկվել և պատժվել պետական սահմանը հատելուց առաջ կատարված արարքի համար: Այդ անձինք չեն կարող նաև ենթարկվել պատասխանատվության, կալանքի ենթարկվել կամ պատժվել՝ կապված իրենց վկայական ցուցմունքների կամ որպես փորձագետ եզրակացությունների հետ՝ կապված քննության առարկա հանդիսացող քրեական գործի հետ:

2. 1-ին կետում նշված անձինք կորցնում են սույն կետով նախատեսված երաշխիքը, եթե չեն լքում հայցող Պայմանավորվող Կողմի տարածքը, չնայած որ դրա հնարավորությունն ունեն այն օրվանից 15 օրվա ընթացքում, երբ հարցաքննող արդարադատության մարմինը նրանց տեղեկացնում է, որ հետագայում նրանց ներկայությունն անհրաժեշտ չէ: Այս ժամկետում չի հաշվվում այն ժամանակը, որի ընթացքում այդ անձինք իրենց մեղքով չեն կարողացել լքել հայցող Պայմանավորվող Կողմի տարածքը:

3. Վկային, փորձագետին, ինչպես նաև տուժողին և նրա օրինական ներկայացուցչին հայցող Պայմանավորվող Կողմի կողմից փոխհատուցվում են հայցող պետությունում ճանապարհածախսի և գտնվելու հետ կապված ծախսերը, ինչպես նաև աշխատանքից կտրված օրերի համար չստացված աշխատավարձը. փորձագետն իրավունք ունի նաև փորձաքննություն անցկացնելու համար վարձատրության: Կանչի մեջ պետք է նշվի, թե ինչ վճարումներ ստանալու իրավունք ունեն կանչված անձինք. նրանց միջնորդությամբ հայցող Պայմանավորվող Կողմի արդարադատության մարմինը կանխավճար է վճարում համապատասխան ծախսերը հոգալու համար:

4. Սույն հոդվածի 1-ին կետում նշված անձանց, ովքեր բնակվում են մի Պայմանավորվող Կողմի տարածքում, մյուս Պայմանավորվող Կողմի արդարադատության մարմին կանչելը չպետք է պարունակի չներկայանալու դեպքում հարկադրանքի միջոցներ կիրառելու սպառնալիք:

Հոդված 10. Փաստաթղթերի հանձնման հանձնարարություն

1. Հայցվող արդարադատության մարմինը փաստաթղթերի հանձնումն իրականացնում է իր պետությունում գործող կարգի համաձայն, եթե հանձնվող փաստաթղթերը գրված են նրա լեզվով կամ ռուսերենով կամ ունեն թարգմանություն այդ լեզուներով: Հակառակ դեպքում այն փաստաթղթերը հանձնում է ստացողին, եթե նա համաձայն է կամավոր ընդունել դրանք:

2. Եթե փաստաթղթերը չեն կարող հանձնվել հանձնարարության մեջ նշված հասցեով, հայցվող արդարադատության մարմինը սեփական նախաձեռնությամբ ձեռնարկում է հասցեն պարզելու համար անհրաժեշտ միջոցներ: Եթե հայցվող արդարադատության մարմնի կողմից հասցեի պարզումն անհնարին է ստացվում, այն այդ մասին ծանուցում է հայցող մարմնին և վերադարձնում է նրան հանձնման ենթակա փաստաթղթերը:

Հոդված 11. Փաստաթղթերի հանձնման հաստատում

Փաստաթղթերի հանձնումը հաստատվում է հաստատմամբ, որը ստորագրվում է այն անձի կողմից, ում հանձնվել է փաստաթուղթը, և վավերացվում է հարցում կատարող հիմնարկի պաշտոնական կնիքով, և որը պարունակում է հանձնման ամսաթվի նշումը և փաստաթուղթը հանձնող հիմնարկի աշխատակցի ստորագրությունը, կամ տրվում է այդ հիմնարկի կողմից տրված այլ փաստաթղթով, և որում պետք է նշվեն հանձնման եղանակը, վայրը և ժամանակը:

Հոդված 12. Դիվանագիտական ներկայացուցչությունների և հյուպատոսական հիմնարկությունների լիազորությունները

1. Պայմանավորվող Կողմերն իրավունք ունեն սեփական քաղաքացիներին փաստաթղթեր հանձնել իրենց դիվանագիտական ներկայացուցչությունների կամ հյուպատոսական հիմնարկությունների միջոցով:

2. Պայմանավորվող Կողմերն իրավունք ունեն իրենց իրավասու մարմինների հանձնարարությամբ հարցաքննել սեփական քաղաքացիներին իրենց դիվանագիտական ներկայացուցչությունների կամ հյուպատոսական հիմնարկությունների միջոցով:

3. Սույն հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերում նշված դեպքերում չի կարելի կիրառել հարկադրանքի միջոցներ կամ դրանց սպառնալիք:

Հոդված 13. Փաստաթղթերի վավերականությունը

1. Փաստաթղթերը, որոնք Պայմանավորվող Կողմերից մեկի տարածքում կազմվել կամ վավերացվել են հիմնարկի կամ դրա համար հատուկ լիազորված անձի կողմից՝ իրենց իրավասությունների սահմաններում և սահմանված ձևով, և վավերացված են զինանշանային կնիքով, ընդունվում են մյուս Պայմանավորվող Կողմերի տարածքներում առանց որևէ հատուկ հաստատման:

2. Փաստաթղթերը, որոնք Պայմանավորվող Կողմերից մեկի տարածքում համարվում են պաշտոնական փաստաթղթեր, մյուս Պայմանավորվող Կողմերի տարածքներում օգտվում են պաշտոնական փաստաթղթերի ապացուցողական ուժից:

Հոդված 14. Քաղաքացիական կարգավիճակի փաստաթղթերի և այլ փաստաթղթերի ուղարկումը

1. Պայմանավորվող Կողմերը պարտավորվում են միմյանց ուղարկել ըստ խնդրանքի՝ առանց թարգմանության և անվճար, քաղաքացիական կարգավիճակի ակտերի գրանցման վկայականներ՝ անմիջապես Պայմանավորվող Կողմերի քաղաքացիական կարգավիճակի ակտերի գրանցման մարմինների միջոցով՝ քաղաքացիներին տեղեկացնելով փաստաթղթերի ուղարկման մասին:

2. Պայմանավորվող Կողմերը պարտավորվում են միմյանց ուղարկել ըստ խնդրանքի՝ առանց թարգմանության և անվճար, կրթության, աշխատանքային ստաժի փաստաթղթեր և այլ փաստաթղթեր, որոնք վերաբերում են հարցվող Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացիների և նրա տարածքում բնակվող այլ անձանց անձնական կամ գույքային իրավունքներին և շահերին:

Հոդված 15. Իրավական հարցերի վերաբերյալ տեղեկատվություն

Պայմանավորվող Կողմերի արդարադատության կենտրոնական հաստատությունները խնդրանքով միմյանց տրամադրում են տեղեկություններ իրենց տարածքում գործող կամ գործած ներքին օրենսդրության և արդարադատության հաստատությունների կողմից դրա կիրառման պրակտիկայի մասին:

Հոդված 16. Հասցեների և այլ տվյալների հաստատում

1. Պայմանավորվող Կողմերը խնդրանքով միմյանց օգնություն են ցուցաբերում իրենց օրենսդրությանը համապատասխան՝ իրենց տարածքներում բնակվող անձանց հասցեները հաստատելու հարցում, եթե դա անհրաժեշտ է իրենց քաղաքացիների իրավունքների իրականացման համար: Այդ դեպքում խնդրող Պայմանավորվող Կողմը հաղորդում է իր մոտ առկա տվյալները՝ խնդրանքում նշված անձի հասցեն որոշելու համար:

2. Պայմանավորվող Կողմերի արդարադատության հաստատությունները միմյանց օգնություն են ցուցաբերում խնդրվող Պայմանավորվող Կողմի տարածքում բնակվող անձանց աշխատանքի վայրը և եկամուտները հաստատելու հարցում, որոնց նկատմամբ խնդրող Պայմանավորվող Կողմի արդարադատության հաստատություններում ներկայացվել են գույքային պահանջներ քաղաքացիական, ընտանեկան և քրեական գործերով:

Հոդված 17. Լեզու

Միմյանց հետ հարաբերություններում սույն Կոնվենցիան կատարելիս Պայմանավորվող Կողմերի արդարադատության հաստատություններն օգտվում են Պայմանավորվող Կողմերի պետական լեզուներից կամ ռուսերենից: Պայմանավորվող Կողմերի պետական լեզուներով փաստաթղթերը կատարելու դեպքում դրանց կցվում են ռուսերեն վավերացված թարգմանություններ:

Հոդված 18. Իրավական օգնության ցուցաբերման հետ կապված ծախսեր

Խնդրվող Պայմանավորվող Կողմը չի պահանջի իրավական օգնության ցուցաբերման ծախսերի փոխհատուցում: Պայմանավորվող Կողմերն իրենք են կրում իրենց տարածքներում իրավական օգնություն ցուցաբերելիս առաջացած բոլոր ծախսերը:

Հոդված 19. Իրավական օգնության ցուցաբերումից հրաժարում

Իրավական օգնության ցուցաբերման խնդրանքը կարող է մերժվել լրիվ կամ մասնակի, եթե նման օգնության ցուցաբերումը կարող է վնաս հասցնել ինքնիշխանությանը կամ անվտանգությանը կամ հակասում է խնդրվող Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությանը: Իրավական օգնության ցուցաբերման խնդրանքը մերժելու դեպքում խնդրող Պայմանավորվող Կողմն անհապաղ տեղեկացվում է մերժման պատճառների մասին:

Բաժին II. ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԵՎ ԸՆՏԱՆԵԿԱՆ ԳՈՐԾԵՐՈՎ

Մաս I. Իրավասություն

Հոդված 20. Ընդհանուր դրույթներ

1. Եթե սույն բաժնի II-V մասերով այլ բան նախատեսված չէ, հայցերն այն անձանց նկատմամբ, որոնց բնակության վայրը գտնվում է Պայմանավորվող Կողմերից մեկի տարածքում, ներկայացվում են՝ անկախ նրանց քաղաքացիությունից, այդ Պայմանավորվող Կողմի դատարաններ, իսկ իրավաբանական անձանց նկատմամբ հայցերը ներկայացվում են այն Պայմանավորվող Կողմի դատարաններ, որի տարածքում գտնվում է իրավաբանական անձի կառավարման մարմինը, նրա ներկայացուցչությունը կամ մասնաճյուղը:

Եթե գործին մասնակցում են մի քանի պատասխանողներ, որոնց բնակության վայրը (գտնվելու վայրը) գտնվում է տարբեր Պայմանավորվող Կողմերի տարածքներում, վեճը քննվում է հայցվորի ընտրությամբ ցանկացած պատասխանողի բնակության վայրում (գտնվելու վայրում):

2. Պայմանավորվող Կողմի դատարաններն իրավասու են նաև այն դեպքերում, երբ նրա տարածքում՝

ա) իրականացվում է պատասխանողի ձեռնարկության (մասնաճյուղի) առևտուր, արդյունաբերական կամ այլ տնտեսական գործունեություն.

բ) կատարվել է կամ պետք է ամբողջությամբ կամ մասամբ կատարվի վեճի առարկա հանդիսացող պայմանագրից բխող պարտավորությունը.

գ) ունի մշտական բնակության վայր կամ գտնվելու վայր հայցվորը՝ պատվի, արժանապատվության և գործարար համբավի պաշտպանության հայցով:

3. Սեփականության իրավունքի և անշարժ գույքի նկատմամբ այլ իրային իրավունքների հայցերով բացառապես իրավասու են գույքի գտնվելու վայրի դատարանները:

Բեռների, ուղևորների և ուղեբեռի փոխադրման պայմանագրից բխող հայցերը փոխադրողների նկատմամբ ներկայացվում են այն տրանսպորտային կազմակերպության կառավարման վայրում, որին սահմանված կարգով ներկայացվել է պահանջ:

Հոդված 21. Պայմանագրային ենթակայություն

1. Պայմանավորվող Կողմերի դատարանները կարող են գործերը քննել նաև այլ դեպքերում, եթե առկա է կողմերի գրավոր համաձայնությունը վեճն այդ դատարաններին հանձնելու մասին:

Միաժամանակ, 20-րդ հոդվածի 3-րդ կետից և սույն բաժնի II-V մասերով սահմանված այլ նորմերից, ինչպես նաև համապատասխան Պայմանավորվող Կողմի ներքին օրենսդրությունից բխող բացառիկ իրավասությունը չի կարող փոփոխվել կողմերի համաձայնությամբ:

2. Վեճը դատարանին հանձնելու մասին համաձայնության առկայության դեպքում դատարանը պատասխանողի դիմումով դադարեցնում է գործի վարույթը:

Հոդված 22. Դատական գործընթացների փոխկապակցվածություն

1. Եթե գործի վարույթ հարուցվի նույն կողմերի միջև, նույն առարկայի և նույն հիմքերով երկու Պայմանավորվող Կողմերի դատարաններում, ավելի ուշ գործը հարուցած դատարանը դադարեցնում է վարույթը:

2. Հակընդդեմ հայցը և հաշվանցման պահանջը, որոնք բխում են նույն իրավահարաբերությունից, ինչ հիմնական հայցը, ենթակա են քննության այն դատարանում, որը քննում է հիմնական հայցը:

Հոդված 22-1. Դատախազի մասնակցության խնդրանքը քաղաքացիական գործընթացում

Պայմանավորվող Կողմերից մեկի դատախազն իրավունք ունի դիմելու մյուս Պայմանավորվող Կողմի դատախազին՝ խնդրելով դատարանում գործ հարուցել՝ պաշտպանելու հայցող Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացիների իրավունքներն ու օրինական շահերը, մասնակցել նման գործերի քննությանը կամ վերադաս ատյանի դատարան ներկայացնել վճռաբեկ կամ մասնավոր բողոք, ինչպես նաև հսկողության կարգով բողոք՝ նման գործերով դատական որոշումների դեմ:

Մաս II. Անձնական կարգավիճակ

Հոդված 23. Իրավունակություն և գործունակություն

1. Ֆիզիկական անձի գործունակությունը որոշվում է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի քաղաքացին է այդ անձը:

2. Քաղաքացիություն չունեցող անձի գործունակությունը որոշվում է այն երկրի իրավունքով, որտեղ նա ունի մշտական բնակության վայր:

3. Իրավաբանական անձի իրավունակությունը որոշվում է այն պետության օրենսդրությամբ, որի օրենքներով այն հիմնադրվել է:

Հոդված 24. Սահմանափակ գործունակ կամ անգործունակ ճանաչումը: Գործունակության վերականգնումը

1. Անձին սահմանափակ գործունակ կամ անգործունակ ճանաչելու գործերով, բացառությամբ սույն հոդվածի 2-րդ և 3-րդ կետերով նախատեսված դեպքերի, իրավասու է այն Պայմանավորվող Կողմի դատարանը, որի քաղաքացին է այդ անձը:

2. Եթե մի Պայմանավորվող Կողմի դատարանին հայտնի դառնան իր տարածքում բնակվող, մյուս Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացի հանդիսացող անձին սահմանափակ գործունակ կամ անգործունակ ճանաչելու հիմքերը, նա այդ մասին կտեղեկացնի այն Պայմանավորվող Կողմի դատարանին, որի քաղաքացին է տվյալ անձը:

3. Եթե Պայմանավորվող Կողմի դատարանը, որը տեղեկացվել է սահմանափակ գործունակ կամ անգործունակ ճանաչելու հիմքերի մասին, երեք ամսվա ընթացքում չսկսի գործը կամ չհայտնի իր կարծիքը, ապա սահմանափակ գործունակ կամ անգործունակ ճանաչելու գործը կքննի այն Պայմանավորվող Կողմի դատարանը, որի տարածքում այդ քաղաքացին ունի բնակության վայր: Սահմանափակ գործունակ կամ անգործունակ ճանաչելու մասին որոշումն ուղարկվում է այն Պայմանավորվող Կողմի իրավասու դատարանին, որի քաղաքացին է հանդիսանում այդ անձը:

4. Սույն հոդվածի 1-3-րդ կետերի դրույթները համապատասխանաբար կիրառվում են նաև գործունակության վերականգնման նկատմամբ:

Հոդված 25. Անհայտ բացակայող ճանաչելը և մահացած հայտարարելը: Մահվան փաստի հաստատումը

1. Անձին անհայտ բացակայող ճանաչելու կամ մահացած հայտարարելու գործերով և մահվան փաստի հաստատման գործերով իրավասու են Պայմանավորվող Կողմի արդարադատության հիմնարկները, որի քաղաքացին է եղել անձը այն ժամանակ, երբ վերջին տվյալներով նա ողջ է եղել, իսկ այլ անձանց նկատմամբ՝ արդարադատության հիմնարկները՝ վերջին բնակության վայրով:

2. Պայմանավորվող Կողմերից յուրաքանչյուրի արդարադատության հիմնարկները կարող են մյուս Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացուն և իր տարածքում բնակվող այլ անձին ճանաչել անհայտ բացակայող կամ մահացած, ինչպես նաև հաստատել նրա մահվան փաստը՝ իր տարածքում բնակվող շահագրգիռ անձանց միջնորդությամբ, որոնց իրավունքներն ու շահերը հիմնված են այս Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրության վրա:

3. Անհայտ բացակայող ճանաչելու կամ մահացած հայտարարելու գործերը և մահվան փաստի հաստատման գործերը քննելիս Պայմանավորվող Կողմերի արդարադատության հիմնարկները կիրառում են իրենց պետության օրենսդրությունը:

Մաս III. Ընտանեկան գործեր

Հոդված 26. Ամուսնության կնքումը

Ամուսնության կնքման պայմանները որոշվում են ապագա ամուսիններից յուրաքանչյուրի համար այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի քաղաքացին է նա, իսկ քաղաքացիություն չունեցող անձանց համար՝ այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որը հանդիսանում է նրանց մշտական բնակության վայրը: Բացի այդ, ամուսնության կնքման խոչընդոտների առնչությամբ պետք է պահպանվեն այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրության պահանջները, որի տարածքում կնքվում է ամուսնությունը:

Հոդված 27. Ամուսինների իրավահարաբերությունները

1. Ամուսինների անձնական և գույքային իրավահարաբերությունները որոշվում են Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում նրանք ունեն համատեղ բնակության վայր:

2. Եթե ամուսիններից մեկը բնակվում է մի Պայմանավորվող Կողմի տարածքում, և միաժամանակ երկու ամուսիններն էլ ունեն նույն քաղաքացիությունը, նրանց անձնական և գույքային իրավահարաբերությունները որոշվում են այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի քաղաքացիներն են նրանք:

3. Եթե ամուսիններից մեկը մի Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացի է, իսկ երկրորդը՝ մեկ այլ Պայմանավորվող Կողմի, և նրանցից մեկը բնակվում է մեկի, իսկ երկրորդը՝ մյուս Պայմանավորվող Կողմի տարածքում, ապա նրանց անձնական և գույքային իրավահարաբերությունները որոշվում են այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում նրանք ունեցել են իրենց վերջին համատեղ բնակության վայրը:

4. Եթե սույն հոդվածի 3-րդ կետում նշված անձինք չեն ունեցել համատեղ բնակություն Պայմանավորվող Կողմերի տարածքներում, կիրառվում է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությունը, որի հիմնարկությունը քննում է գործը:

5. Ամուսինների իրավահարաբերությունները, որոնք վերաբերում են նրանց անշարժ գույքին, որոշվում են այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում գտնվում է այդ գույքը:

6. Ամուսինների անձնական և գույքային իրավահարաբերությունների վերաբերյալ գործերով իրավասու են այն Պայմանավորվող Կողմի արդարադատության հիմնարկությունները, որի օրենսդրությունը ենթակա է կիրառման՝ համաձայն սույն հոդվածի 1-3,5-րդ կետերի:

Հոդված 28. Ամուսնության լուծարում

1. Ամուսնության լուծարման գործերով կիրառվում է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությունը, որի քաղաքացիներն են ամուսինները դիմումը ներկայացնելու պահին:

2. Եթե ամուսիններից մեկը մի Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացի է, իսկ երկրորդը՝ մեկ այլ Պայմանավորվող Կողմի, կիրառվում է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությունը, որի հիմնարկությունը քննում է ամուսնության լուծարման գործը:

Հոդված 29. Պայմանավորվող Կողմերի հիմնարկությունների իրավասությունը

1. Ամուսնալուծության գործերով՝ 28-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված դեպքում, իրավասու են Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկները, որի քաղաքացիներն են ամուսինները դիմումը ներկայացնելու պահին: Եթե դիմումը ներկայացնելու պահին երկու ամուսիններն էլ բնակվում են մյուս Պայմանավորվող Կողմի տարածքում, ապա իրավասու են նաև այդ Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկները:

2. Ամուսնալուծության գործերով՝ 28-րդ հոդվածի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքում, իրավասու են Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկները, որի տարածքում բնակվում են երկու ամուսինները: Եթե ամուսիններից մեկը բնակվում է մի Պայմանավորվող Կողմի տարածքում, իսկ երկրորդը՝ մյուս Պայմանավորվող Կողմի տարածքում, ապա ամուսնալուծության գործերով իրավասու են երկու Պայմանավորվող Կողմերի հիմնարկները, որոնց տարածքներում բնակվում են ամուսինները:

Հոդված 30. Ամուսնության անվավեր ճանաչում

1. Ամուսնության անվավեր ճանաչման գործերով կիրառվում է Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությունը, որը 26-րդ հոդվածի համաձայն կիրառվել է ամուսնության կնքման ժամանակ:

2. Ամուսնության անվավեր ճանաչման գործերով հիմնարկի իրավասությունը որոշվում է 27-րդ հոդվածի համաձայն:

Հոդված 31. Հայրության կամ մայրության հաստատում և վիճարկում

Հայրության կամ մայրության հաստատումը և վիճարկումը որոշվում է Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի քաղաքացին է երեխան ըստ ծննդյան:

Հոդված 32. Ծնողների և երեխաների իրավահարաբերություններ

1. Ծնողների և երեխաների իրավունքներն ու պարտականությունները, այդ թվում՝ ծնողների պարտավորությունները երեխաների պահպանման վերաբերյալ, որոշվում են Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում նրանք ունեն մշտական համատեղ բնակության վայր, իսկ ծնողների և երեխաների մշտական համատեղ բնակության վայրի բացակայության դեպքում նրանց փոխադարձ իրավունքներն ու պարտականությունները որոշվում են Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի քաղաքացին է երեխան:

Ալիմենտային պարտավորությունների գծով հայցվորի պահանջով կիրառվում է Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությունը, որի տարածքում մշտապես բնակվում է երեխան:

2. Ալիմենտային պարտավորությունները չափահաս երեխաների կողմից ծնողների օգտին, ինչպես նաև ընտանիքի այլ անդամների ալիմենտային պարտավորությունները որոշվում են Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում նրանք ունեցել են համատեղ բնակության վայր: Համատեղ բնակության վայրի բացակայության դեպքում նման պարտավորությունները որոշվում են այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի քաղաքացին է հայցվորը:

3. Ծնողների և երեխաների միջև իրավահարաբերությունների գործերով իրավասու է այն Պայմանավորվող Կողմի դատարանը, որի օրենսդրությունը ենթակա է կիրառման սույն հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի համաձայն:

4. Երեխաների դաստիարակության հետ կապված գործերով դատարանի որոշումների կատարումն իրականացվում է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ սահմանված կարգով, որի տարածքում բնակվում է երեխան:

5. Պայմանավորվող Կողմերը միմյանց օգնություն են ցուցաբերում ալիմենտների գանձման գործերով պատասխանողի որոնման հարցում, երբ հիմքեր կան ենթադրելու, որ պատասխանողը գտնվում է մյուս Պայմանավորվող Կողմի տարածքում, և դատարանը կայացրել է նրա որոնումը հայտարարելու մասին որոշում:

Հոդված 33. Խնամակալություն և հոգաբարձություն

1. Խնամակալության և հոգաբարձության սահմանումը կամ վերացումը կատարվում է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի քաղաքացին է այն անձը, ում նկատմամբ սահմանվում է խնամակալություն և հոգաբարձություն:

2. Խնամակալի և հոգաբարձուի և խնամակալության ու հոգաբարձության տակ գտնվող անձի միջև իրավահարաբերությունները կարգավորվում են այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի հաստատությունը նշանակել է խնամակալ կամ հոգաբարձու:

3. Խնամակալություն կամ հոգաբարձություն կիրառելու պարտականությունը սահմանվում է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի քաղաքացին է խնամակալ կամ հոգաբարձու նշանակվող անձը:

4. Մի Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացի հանդիսացող անձի խնամակալ կամ հոգաբարձու կարող է նշանակվել մյուս Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացին, եթե նա բնակվում է այն Կողմի տարածքում, որտեղ իրականացվելու է խնամակալությունը կամ հոգաբարձությունը:

Հոդված 34. Պայմանավորվող Կողմերի հաստատությունների իրավասությունը խնամակալության և հոգաբարձության հարցերում

Օպեկայի կամ խնամակալության սահմանման կամ վերացման գործերով իրավասու են Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկները, որի քաղաքացին է այն անձը, ում նկատմամբ սահմանվում կամ վերացվում է օպեկան կամ խնամակալությունը, եթե այլ բան սահմանված չէ սույն Կոնվենցիայով:

Հոդված 35. Օպեկայի և խնամակալության միջոցառումների ընդունման կարգը

1. Եթե անհրաժեշտ է ձեռնարկել օպեկայի և խնամակալության միջոցառումներ մեկ Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացու շահերից ելնելով, որի մշտական բնակության վայրը, գտնվելու վայրը կամ գույքը գտնվում է մյուս Պայմանավորվող Կողմի տարածքում, ապա այդ Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկը անհապաղ ծանուցում է 34-րդ հոդվածին համապատասխան իրավասու հիմնարկին:

2. Հետաձգում չհանդուրժող դեպքերում մյուս Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկը կարող է ձեռնարկել անհրաժեշտ միջոցառումներ իր օրենսդրությանը համապատասխան: Ընդ որում, այն պարտավոր է անհապաղ այդ մասին ծանուցել 34-րդ հոդվածին համապատասխան իրավասու հիմնարկին: Այս միջոցառումները պահպանում են իրենց ուժը մինչև 34-րդ հոդվածում նշված հիմնարկի կողմից այլ որոշման ընդունումը:

Հոդված 36. Օպեկայի կամ խնամակալության փոխանցման կարգը

1. 34-րդ հոդվածին համապատասխան իրավասու հիմնարկը կարող է օպեկան կամ խնամակալությունը փոխանցել մյուս Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկին այն դեպքում, եթե օպեկայի կամ խնամակալության տակ գտնվող անձը ունի բնակության վայր, գտնվելու վայր կամ գույք այդ Պայմանավորվող Կողմի տարածքում: Օպեկայի կամ խնամակալության փոխանցումն ուժի մեջ է մտնում այն պահից, երբ հարցվող հիմնարկը ստանձնում է օպեկան կամ խնամակալությունը և այդ մասին ծանուցում հարցող հիմնարկին:

2. Այն հիմնարկը, որը սույն հոդվածի 1-ին կետին համապատասխան ստանձնել է օպեկան և խնամակալությունը, իրականացնում է դրանք իր պետության օրենսդրությանը համապատասխան:

Հոդված 37. Որդեգրում

1. Որդեգրումը կամ դրա վերացումը որոշվում է Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի քաղաքացին է որդեգրողը որդեգրման կամ դրա վերացման դիմումը ներկայացնելու պահին:

2. Եթե երեխան մյուս Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացի է, որդեգրման կամ դրա չեղարկման դեպքում անհրաժեշտ է ստանալ օրինական ներկայացուցչի և իրավասու պետական մարմնի համաձայնությունը, ինչպես նաև երեխայի համաձայնությունը, եթե դա պահանջվում է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի քաղաքացին նա է:

3. Եթե երեխան որդեգրվում է ամուսինների կողմից, որոնցից մեկը մեկ Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացի է, իսկ մյուսը՝ մյուս Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացի, ապա որդեգրումը կամ դրա չեղարկումը պետք է իրականացվի երկու Պայմանավորվող Կողմերի օրենսդրությամբ նախատեսված պայմաններին համապատասխան:

4. Որդեգրման կամ դրա չեղարկման գործերով իրավասու է այն Պայմանավորվող Կողմի հաստատությունը, որի քաղաքացին է որդեգրողը որդեգրման կամ դրա չեղարկման դիմումը ներկայացնելու պահին, իսկ սույն հոդվածի 3-րդ կետով նախատեսված դեպքում իրավասու է այն Պայմանավորվող Կողմի հաստատությունը, որի տարածքում ամուսիններն ունեն կամ ունեցել են վերջին համատեղ բնակության վայրը կամ գտնվելու վայրը:

Մաս IV. Գույքային իրավահարաբերություններ

Հոդված 38. Սեփականության իրավունք

1. Անշարժ գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքը որոշվում է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում գտնվում է անշարժ գույքը: Այն հարցը, թե որ գույքն է համարվում անշարժ, լուծվում է այն երկրի օրենսդրությանը համապատասխան, որի տարածքում գտնվում է այդ գույքը:

2. Պետական ռեգիստրներում գրանցման ենթակա տրանսպորտային միջոցների նկատմամբ սեփականության իրավունքը որոշվում է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում գտնվում է տրանսպորտային միջոցի գրանցումն իրականացրած մարմինը:

3. Գույքի նկատմամբ սեփականության իրավունքի կամ այլ իրային իրավունքի առաջացումը և դադարումը որոշվում է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում գույքը գտնվել է այն պահին, երբ տեղի է ունեցել գործողությունը կամ այլ հանգամանք, որը հիմք է հանդիսացել նման իրավունքի առաջացման կամ դադարման համար:

4. Սեփականության իրավունքի կամ գործարքի առարկա հանդիսացող գույքի նկատմամբ այլ իրական իրավունքի առաջացումը և դադարեցումը որոշվում է գործարքի կատարման վայրի օրենսդրությամբ, եթե այլ բան նախատեսված չէ Կողմերի համաձայնությամբ:

Հոդված 39. Գործարքի ձևը

1. Գործարքի ձևը որոշվում է դրա գտնվելու վայրի օրենսդրությամբ:

2. Անշարժ գույքի և դրա նկատմամբ իրավունքների վերաբերյալ գործարքի ձևը որոշվում է Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում գտնվում է այդ գույքը:

Հոդված 40. Լիազորագիր

Լիազորագրի ձևը և գործողության ժամկետը որոշվում են Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում գտնվում է այդ գույքը:

Հոդված 41. Կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները գործարքով

Կողմերի իրավունքներն ու պարտականությունները գործարքով որոշվում են դրա կատարման վայրի օրենսդրությամբ, եթե այլ բան նախատեսված չէ կողմերի համաձայնությամբ:

Հոդված 42. Վնասի հատուցում

1. Վնասի հատուցման պարտավորությունները, բացառությամբ պայմանագրերից և այլ իրավաչափ գործողություններից բխողների, որոշվում են Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում տեղի է ունեցել գործողությունը կամ այլ հանգամանքը, որը հիմք է հանդիսացել վնասի հատուցման պահանջի համար:

2. Եթե վնաս պատճառողը և տուժողը հանդիսանում են նույն Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացիներ, կիրառվում է այդ Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությունը:

3. Սույն հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերում հիշատակված գործերով իրավասու է Պայմանավորվող Կողմի դատարանը, որի տարածքում տեղի է ունեցել գործողությունը կամ այլ հանգամանքը, որը հիմք է հանդիսացել վնասի հատուցման պահանջի համար: Տուժողը կարող է հայց ներկայացնել նաև այն Պայմանավորվող Կողմի դատարան, որի տարածքում գտնվում է պատասխանողի բնակության վայրը:

Հոդված 43. Հայցային վաղեմություն

Հայցային վաղեմության հարցերը լուծվում են այն օրենսդրության համաձայն, որը կիրառվում է համապատասխան իրավահարաբերության կարգավորման համար:

Մաս V. Ժառանգություն

Հոդված 44. Հավասարության սկզբունք

Պայմանավորվող Կողմերից յուրաքանչյուրի քաղաքացիները կարող են ժառանգել մյուս Պայմանավորվող Կողմերի տարածքներում գույք կամ իրավունքներ օրենքով կամ կտակով հավասար պայմաններով և նույն ծավալով, ինչպես տվյալ Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացիները:

Հոդված 45. Ժառանգության իրավունք

1. Գույքի ժառանգության իրավունքը, բացի սույն հոդվածի 2-րդ կետով նախատեսված դեպքից, որոշվում է Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում ժառանգատուն ունեցել է իր վերջին մշտական բնակության վայրը:

2. Անշարժ գույքի ժառանգության իրավունքը որոշվում է Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում գտնվում է այդ գույքը:

Հոդված 46. Ժառանգության անցումը պետությանը

Եթե ժառանգության ժամանակ կիրառման ենթակա Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ ժառանգորդը պետությունն է, ապա շարժական ժառանգական գույքն անցնում է այն Պայմանավորվող Կողմին, որի քաղաքացին է ժառանգատունը մահվան պահին, իսկ անշարժ ժառանգական գույքն անցնում է այն Պայմանավորվող Կողմին, որի տարածքում այն գտնվում է:

Հոդված 47. Կտակ

Անձի՝ կտակ կազմելու և չեղարկելու ունակությունը, ինչպես նաև կտակի և դրա չեղարկման ձևը որոշվում է այն երկրի իրավունքով, որտեղ կտակարարը բնակության վայր է ունեցել ակտը կազմելու պահին: Այնուամենայնիվ, կտակը կամ դրա չեղարկումը չեն կարող անվավեր ճանաչվել ձևի չպահպանման պատճառով, եթե վերջինս բավարարում է դրա կազմման վայրի իրավունքի պահանջներին:

Հոդված 48. Իրավասությունը ժառանգության գործերով

1. Շարժական գույքի ժառանգության գործերով վարույթ վարելու իրավասություն ունեն Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկները, որի տարածքում ժառանգատունը բնակության վայր է ունեցել իր մահվան պահին:

2. Անշարժ գույքի ժառանգության գործերով վարույթ վարելու իրավասություն ունեն Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկները, որի տարածքում գտնվում է գույքը:

3. Սույն հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի դրույթները կիրառվում են նաև ժառանգության գործերով վարույթի հետ կապված ծագող վեճերի քննության ժամանակ:

Հոդված 49. Դիվանագիտական ներկայացուցչության կամ հյուպատոսական հիմնարկի իրավասությունը ժառանգության գործերով

Ժառանգության գործերով, այդ թվում՝ ժառանգական վեճերով, յուրաքանչյուր Պայմանավորվող Կողմի դիվանագիտական ներկայացուցչությունները կամ հյուպատոսական հիմնարկներն իրավասու են ներկայացնելու (բացառությամբ ժառանգությունից հրաժարվելու իրավունքի) առանց հատուկ լիազորագրի մյուս Պայմանավորվող Կողմերի հիմնարկներում իրենց պետության քաղաքացիներին, եթե նրանք բացակայում են կամ ներկայացուցիչ չեն նշանակել:

Հոդված 50. Ժառանգության պահպանության միջոցառումներ

1. Պայմանավորվող Կողմերի հիմնարկներն իրենց օրենսդրությանը համապատասխան ձեռնարկում են անհրաժեշտ միջոցառումներ՝ իրենց տարածքներում մյուս Պայմանավորվող Կողմերի քաղաքացիների կողմից թողնված ժառանգության պահպանությունն ապահովելու կամ այն կառավարելու համար:

2. Սույն հոդվածի 1-ին կետի համաձայն ձեռնարկված միջոցառումների մասին անհապաղ ծանուցվում է այն Պայմանավորվող Կողմի դիվանագիտական ներկայացուցչությունը կամ հյուպատոսական հիմնարկը, որի քաղաքացին է ժառանգատուն: Նշված ներկայացուցչությունը կամ հիմնարկը կարող է մասնակցել այդ միջոցառումների իրականացմանը:

3. Ժառանգության գործով վարույթ վարելու իրավասու արդարադատության հիմնարկի, ինչպես նաև դիվանագիտական ներկայացուցչության կամ հյուպատոսական հիմնարկի միջնորդությամբ՝ սույն հոդվածի 1-ին կետին համապատասխան ձեռնարկված միջոցառումները կարող են փոփոխվել, չեղարկվել կամ հետաձգվել:

Բաժին III. ՎՃՌՈՒՄՆԵՐԻ ՃԱՆԱՉՈՒՄ ԵՎ ԿԱՏԱՐՈՒՄ

Հոդված 51. Վճիռների ճանաչում և կատարում

Յուրաքանչյուր Պայմանավորվող Կողմ սույն Կոնվենցիայով նախատեսված պայմաններով ճանաչում և կատարում է մյուս Պայմանավորվող Կողմերի տարածքում կայացված հետևյալ վճիռները.

ա) արդարադատության հիմնարկների վճիռները քաղաքացիական և ընտանեկան գործերով, ներառյալ դատարանի կողմից հաստատված հաշտության համաձայնագրերը նման գործերով և նոտարական ակտերը՝ դրամական պարտավորությունների վերաբերյալ (այսուհետ՝ վճիռներ).

բ) դատարանների վճիռները քրեական գործերով՝ վնասի հատուցման մասին:

Հոդված 52. Կատարում չպահանջող վճիռների ճանաչում

1. Յուրաքանչյուր Պայմանավորվող Կողմի արդարադատության հիմնարկների կողմից կայացված և օրինական ուժի մեջ մտած վճիռները, որոնք իրենց բնույթով կատարում չեն պահանջում, ճանաչվում են մյուս Պայմանավորվող Կողմերի տարածքում առանց հատուկ վարույթի, պայմանով, որ.

а) արդարադատության հաստատությունները պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի կողմից նախկինում այս գործով օրինական ուժի մեջ մտած որոշում չեն կայացրել.

բ) գործը, համաձայն սույն Կոնվենցիայի, իսկ դրանով չնախատեսված դեպքերում՝ համաձայն այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրության, որի տարածքում որոշումը պետք է ճանաչվի, չի պատկանում այդ Պայմանավորվող Կողմի արդարադատության հաստատությունների բացառիկ իրավասությանը:

2. Սույն հոդվածի 1-ին կետի դրույթները վերաբերում են նաև խնամակալության և հոգաբարձության վերաբերյալ որոշումներին, ինչպես նաև ամուսնալուծության մասին որոշումներին, որոնք կայացվել են այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրության համաձայն իրավասու հաստատությունների կողմից, որի տարածքում կայացվել է որոշումը:

Հոդված 53. Որոշման հարկադիր կատարման թույլտվության միջնորդություն

1. Որոշման հարկադիր կատարման թույլտվության միջնորդությունը ներկայացվում է Պայմանավորվող Կողմի իրավասու դատարան, որտեղ որոշումը ենթակա է կատարման: Այն կարող է ներկայացվել նաև այն դատարան, որն առաջին ատյանում որոշում է կայացրել գործով: Այդ դատարանը միջնորդությունն ուղարկում է միջնորդության վերաբերյալ որոշում կայացնելու իրավասու դատարան:

2. Միջնորդությանը կցվում են.

ա) որոշումը կամ դրա վավերացված պատճենը, ինչպես նաև պաշտոնական փաստաթուղթ այն մասին, որ որոշումն օրինական ուժի մեջ է մտել և ենթակա է կատարման, կամ այն մասին, որ այն ենթակա է կատարման մինչև օրինական ուժի մեջ մտնելը, եթե դա չի բխում հենց որոշումից.

բ) փաստաթուղթ, որից հետևում է, որ այն կողմը, ում դեմ կայացվել է որոշումը և որը չի մասնակցել գործընթացին, պատշաճ կարգով և ժամանակին կանչվել է դատարան, իսկ նրա գործընթացային անգործունակության դեպքում պատշաճ կերպով ներկայացված է եղել.

գ) փաստաթուղթ, որը հաստատում է որոշման մասնակի կատարումը դրա ուղարկման պահին.

դ) փաստաթուղթ, որը հաստատում է կողմերի համաձայնությունը՝ պայմանագրային ենթակայության գործերով:

3. Որոշման հարկադիր կատարման թույլտվության միջնորդությունը և դրան կից ներկայացված փաստաթղթերը մատակարարվում են վավերացված թարգմանությամբ դեպի պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի լեզուն կամ ռուսերեն լեզուն:

Հոդված 54. Որոշումների ճանաչման և հարկադիր կատարման կարգը

1. Դիմումները՝ 51-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումների ճանաչման և հարկադիր կատարման թույլտվության վերաբերյալ, քննվում են Պայմանավորվող Կողմի այն դատարանների կողմից, որի տարածքում պետք է իրականացվի հարկադիր կատարումը:

2. Դատարանը, որը քննում է որոշման ճանաչման և հարկադիր կատարման թույլտվության դիմումը, սահմանափակվում է պարզելով, որ սույն Կոնվենցիայով նախատեսված պայմանները պահպանված են: Եթե պայմանները պահպանված են, դատարանը կայացնում է հարկադիր կատարման մասին որոշում:

3. Հարկադիր կատարման կարգը որոշվում է Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի տարածքում պետք է իրականացվի հարկադիր կատարումը:

Հոդված 55. Մերժում որոշումների ճանաչման և կատարման մեջ

52-րդ հոդվածով նախատեսված որոշումների ճանաչման և հարկադիր կատարման թույլտվություն տալու մեջ կարող է մերժվել այն դեպքերում, եթե՝

ա) Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրության համաձայն, որի տարածքում կայացվել է որոշումը, այն ուժի մեջ չի մտել կամ ենթակա չէ կատարման, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ որոշումը ենթակա է կատարման մինչև օրինական ուժի մեջ մտնելը;

բ) պատասխանողը չի մասնակցել գործընթացին այն պատճառով, որ իրեն կամ իր լիազորված անձին ժամանակին և պատշաճ կերպով չի հանձնվել դատարան կանչելու մասին ծանուցագիրը;

գ) նույն կողմերի միջև, նույն առարկայի և նույն հիմքով գործով Պայմանավորվող Կողմի տարածքում, որտեղ պետք է ճանաչվի և կատարվի որոշումը, ավելի վաղ կայացվել է օրինական ուժի մեջ մտած որոշում կամ առկա է երրորդ պետության դատարանի ճանաչված որոշում, կամ եթե այս Պայմանավորվող Կողմի հաստատության կողմից ավելի վաղ հարուցվել է վարույթ տվյալ գործով;

դ) սույն Կոնվենցիայի դրույթների համաձայն, իսկ դրանով չնախատեսված դեպքերում՝ Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրության համաձայն, որի տարածքում որոշումը պետք է ճանաչվի և կատարվի, գործը վերաբերում է նրա հաստատության բացառիկ իրավասությանը;

ե) բացակայում է կողմերի համաձայնությունը հաստատող փաստաթուղթը՝ պայմանագրային ենթակայության վերաբերյալ գործով;

զ) լրացել է հարկադիր կատարման վաղեմության ժամկետը, որը նախատեսված է Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որի դատարանը կատարում է հանձնարարությունները:

Բաժին IV. ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՕԳՆՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԵՐՈՎ

Մաս 1. Հանձնում

Հոդված 56. Հանձնելու պարտականությունը

1. Պայմանավորվող Կողմերը պարտավորվում են սույն Կոնվենցիայով նախատեսված պայմաններին համապատասխան, պահանջով միմյանց հանձնել իրենց տարածքում գտնվող անձանց՝ քրեական պատասխանատվության ենթարկելու կամ դատավճիռը կատարման հանձնելու համար:

2. Քրեական պատասխանատվության ենթարկելու համար հանձնումը կատարվում է այն արարքների համար, որոնք պահանջող և պահանջվող Պայմանավորվող Կողմերի օրենքներով պատժելի են և որոնց կատարման համար նախատեսվում է պատիժ՝ ազատազրկման ձևով՝ առնվազն մեկ տարի ժամկետով և ավելի ծանր պատիժ:

3. Դատավճիռը կատարման հանձնելու համար հանձնումը կատարվում է այն արարքների համար, որոնք պահանջող և պահանջվող Պայմանավորվող Կողմերի օրենսդրությանը համապատասխան պատժելի են և որոնց կատարման համար այն անձը, ում հանձնումը պահանջվում է, դատապարտվել է ազատազրկման՝ առնվազն վեց ամիս ժամկետով կամ ավելի ծանր պատժի:

Հոդված 57. Հանձնելուց հրաժարում

1. Հանձնումը չի կատարվում, եթե՝

ա) այն անձը, ում հանձնումը պահանջվում է, հանդիսանում է պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացի;

բ) պահանջը ստանալու պահին քրեական հետապնդումը՝ պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրության համաձայն, չի կարող հարուցվել կամ դատավճիռը չի կարող կատարվել վաղեմության ժամկետի լրանալու կամ այլ օրինական հիմքով;

գ) այն անձի նկատմամբ, ում հանձնումը պահանջվում է, պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի տարածքում նույն հանցագործության համար կայացվել է դատավճիռ կամ որոշում՝ գործի վարույթը դադարեցնելու մասին, որն օրինական ուժի մեջ է մտել;

դ) հանցագործությունը՝ պահանջող կամ պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությանը համապատասխան, հետապնդվում է մասնավոր մեղադրանքի կարգով (տուժողի դիմումով):

2. Հանձնումից կարող է հրաժարվվել, եթե այն հանցագործությունը, որի կապակցությամբ պահանջվում է հանձնումը, կատարվել է պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի տարածքում:

3. Հանձնումից հրաժարվելու դեպքում պահանջող Պայմանավորվող Կողմը պետք է տեղեկացվի հրաժարման հիմքերի մասին:

Հոդված 58. Հանձնման պահանջը

1. Հանձնման պահանջը պետք է պարունակի հետևյալ տեղեկությունները.

ա) պահանջող և պահանջվող հիմնարկությունների անվանումը.

բ) արարքի փաստական հանգամանքների նկարագրությունը և պահանջող Պայմանավորվող Կողմի օրենքի տեքստը, որի հիման վրա այդ արարքը ճանաչվում է հանցագործություն՝ նշելով այդ օրենքով նախատեսված պատժի չափը.

գ) հանձնման ենթակա անձի ազգանունը, անունը, հայրանունը, նրա ծննդյան տարեթիվը, քաղաքացիությունը, բնակության կամ գտնվելու վայրը, հնարավորության դեպքում՝ արտաքինի նկարագրությունը, լուսանկարը, մատնահետքերը և նրա անձի վերաբերյալ այլ տվյալներ.

դ) հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափի մասին տվյալներ:

2. Քրեական հետապնդում իրականացնելու համար հանձնման պահանջին պետք է կցվի կալանքի տակ վերցնելու մասին որոշման վավերացված պատճենը:

3. Դատավճիռը կատարելու համար հանձնման պահանջին պետք է կցվեն դատավճռի վավերացված պատճենը՝ օրինական ուժի մեջ մտնելու նշումով, և քրեական օրենքի այն դրույթի տեքստը, որի հիման վրա անձը դատապարտվել է: Եթե դատապարտյալն արդեն կրել է պատժի մի մասը, ապա այդ մասին նույնպես հաղորդվում են տվյալներ:

4. Հանձնման պահանջները և դրան կցված փաստաթղթերը կազմվում են 17-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան:

Հոդված 59. Լրացուցիչ տեղեկություններ

1. Եթե հանձնման պահանջը չի պարունակում բոլոր անհրաժեշտ տվյալները, ապա պահանջվող Պայմանավորվող Կողմը կարող է պահանջել լրացուցիչ տեղեկություններ, ինչի համար սահմանում է մինչև մեկ ամիս ժամկետ: Այս ժամկետը կարող է երկարաձգվել ևս մինչև մեկ ամսով՝ պահանջող Պայմանավորվող Կողմի միջնորդությամբ:

2. Եթե պահանջող Պայմանավորվող Կողմը սահմանված ժամկետում չներկայացնի լրացուցիչ տեղեկություններ, ապա պահանջվող Պայմանավորվող Կողմը պետք է ազատ արձակի կալանքի տակ վերցված անձին:

Հոդված 60. Հանձնման համար հետախուզում և կալանքի տակ վերցնելը

Հանձնման պահանջը ստանալուց հետո պահանջվող Պայմանավորվող Կողմն անմիջապես ձեռնարկում է միջոցներ հանձնման ենթակա անձի հետախուզման և կալանքի տակ վերցնելու համար, բացառությամբ այն դեպքերի, երբ հանձնումը չի կարող իրականացվել:

Հոդված 61. Կալանքի տակ վերցնելը կամ կալանավորումը մինչև հանձնման պահանջը ստանալը

1. Այն անձը, ում արտահանձնումը պահանջվում է, միջնորդությամբ կարող է կալանքի տակ վերցվել մինչև արտահանձնման պահանջը ստանալը: Միջնորդությունը պետք է պարունակի հղում կալանքի տակ վերցնելու մասին որոշմանը կամ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռին և նշում, որ արտահանձնման պահանջը լրացուցիչ կկասեցվի: Մինչև արտահանձնման պահանջը ստանալը կալանքի տակ վերցնելու միջնորդությունը կարող է ուղարկվել փոստով, հեռագրով, տելեքսով կամ հեռաֆաքսով:

2. Անձը կարող է կալանավորվել նաև առանց սույն հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված միջնորդության, եթե առկա են օրենսդրությամբ նախատեսված հիմքեր կասկածելու, որ նա մյուս Պայմանավորվող Կողմի տարածքում կատարել է արտահանձնում առաջացնող հանցագործություն:

3. Մինչև արտահանձնման պահանջը ստանալը կալանքի տակ վերցնելու կամ կալանավորման մասին անհրաժեշտ է անհապաղ տեղեկացնել մյուս Պայմանավորվող Կողմին:

Հոդված 61-1. Անձի հետախուզումը մինչև արտահանձնման պահանջը ստանալը

1. Պայմանավորվող Կողմերը հանձնարարությամբ իրականացնում են անձի հետախուզում մինչև նրա արտահանձնման պահանջը ստանալը, եթե առկա են հիմքեր ենթադրելու, որ այդ անձը կարող է գտնվել հայցվող Պայմանավորվող Կողմի տարածքում:

2. Հետախուզման իրականացման հանձնարարությունը կազմվում է 7-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան և պետք է պարունակի որքան հնարավոր է լրիվ նկարագրություն հետախուզվող անձի՝ ցանկացած այլ տեղեկատվության հետ միասին, որը թույլ է տալիս պարզել նրա գտնվելու վայրը, խնդրանք՝ նրան կալանքի տակ վերցնելու մասին՝ նշելով, որ այդ անձի արտահանձնման պահանջը կներկայացվի:

3. Հետախուզման իրականացման հանձնարարությանը կցվում է իրավասու մարմնի՝ կալանքի տակ վերցնելու մասին որոշման կամ օրինական ուժի մեջ մտած դատավճռի վավերացված պատճենը, տեղեկություններ պատժի չկրած մասի մասին, ինչպես նաև լուսանկար և մատնահետքեր (եթե այդպիսիք կան):

4. Հետախուզվող անձին կալանքի տակ վերցնելու կամ հետախուզման այլ արդյունքների մասին անհապաղ տեղեկացվում է հայցող Պայմանավորվող Կողմը:

Հոդված 61-2. Կալանքի տակ պահելու ժամկետի հաշվարկը

Կալանքի տակ պահելու ժամանակը այն անձի, որը վերցվել է կալանքի տակ սույն Կոնվենցիայի 60, 61, 61-1 հոդվածների դրույթներին համապատասխան, նրա հանձնման դեպքում հաշվվում է կալանքի տակ պահելու ընդհանուր ժամկետում, որը նախատեսված է այն Պայմանավորվող Կողմի օրենսդրությամբ, որին հանձնվել է այդ անձը:

Հոդված 62. Կալանավորված կամ կալանքի տակ վերցված անձի ազատում

1. Այն անձը, որը վերցվել է կալանքի տակ՝ համաձայն 61-րդ հոդվածի 1-ին կետի և 61-1 հոդվածի, պետք է ազատվի, եթե պահանջ ներկայացնող Պայմանավորվող Կողմից ստացվի ծանուցում այդ անձին ազատելու անհրաժեշտության մասին, կամ եթե հանձնման պահանջը՝ դրան կից բոլոր փաստաթղթերով, որոնք նախատեսված են 58-րդ հոդվածով, չստացվի պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի կողմից կալանքի տակ վերցնելու օրվանից քառասուն օրվա ընթացքում:

2. Այն անձը, որը կալանավորվել է՝ համաձայն 61-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, պետք է ազատվի, եթե նրան կալանքի տակ վերցնելու միջնորդությունը՝ համաձայն 61-րդ հոդվածի 1-ին կետի, չստացվի օրենսդրությամբ կալանավորման համար նախատեսված ժամկետում:

Հոդված 63. Հանձնման հետաձգում

Եթե այն անձը, ում հանձնումը պահանջվում է, ենթարկվել է քրեական պատասխանատվության կամ դատապարտվել է մեկ այլ հանցագործության համար պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի տարածքում, նրա հանձնումը կարող է հետաձգվել մինչև քրեական հետապնդման դադարեցումը, դատավճռի կատարման հանձնումը կամ պատժից ազատելը:

Հոդված 64. Ժամանակավոր հանձնում

1. Եթե 63-րդ հոդվածով նախատեսված հանձնման հետաձգումը կարող է հանգեցնել քրեական հետապնդման վաղեմության ժամկետի լրանալուն կամ վնաս հասցնել հանցագործության հետաքննությանը, ապա այն անձը, ում հանձնումը պահանջվում է միջնորդությամբ, կարող է հանձնվել ժամանակավորապես:

2. Ժամանակավորապես հանձնված անձը պետք է վերադարձվի այն քրեական գործով գործողությունն իրականացնելուց հետո, որի համար նա հանձնվել է, բայց ոչ ուշ, քան անձի փոխանցման օրվանից երեք ամիս հետո: Հիմնավորված դեպքերում ժամկետը կարող է երկարացվել:

Հոդված 65. Հանձնման պահանջների բախում

Եթե հանձնման պահանջներ ստացվեն մի քանի պետություններից, պահանջվող Պայմանավորվող Կողմը ինքնուրույն որոշում է, թե այդ պահանջներից որն է պետք է բավարարվի:

Հոդված 66. Հանձնված անձի քրեական հետապնդման սահմանները

1. Առանց պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի համաձայնության՝ հանձնված անձը չի կարող քրեական պատասխանատվության ենթարկվել կամ պատժվել մինչև իր հանձնումը կատարված հանցագործության համար, որի համար նա չի հանձնվել:

2. Առանց պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի համաձայնության՝ անձը չի կարող հանձնվել նաև երրորդ պետությանը:

3. Պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի համաձայնությունը չի պահանջվում, եթե հանձնված անձը մինչև քրեական վարույթի ավարտից մեկ ամիս հետո, իսկ դատապարտման դեպքում՝ մինչև պատիժը կրելու կամ դրանից ազատվելուց մեկ ամիս հետո, չի լքում պահանջող Պայմանավորվող Կողմի տարածքը, կամ եթե նա կամավոր վերադառնում է այնտեղ: Այս ժամկետում չի հաշվվում այն ժամանակը, որի ընթացքում հանձնված անձը չի կարողացել լքել պահանջող Պայմանավորվող Կողմի տարածքը:

Հոդված 67. Հանձնված անձի փոխանցում

Պահանջվող Պայմանավորվող Կողմը ծանուցում է պահանջող Պայմանավորվող Կողմին հանձնման վայրի և ժամանակի մասին: Եթե պահանջող Պայմանավորվող Կողմը չի ընդունում հանձնման ենթակա անձին փոխանցման սահմանված օրվանից 15 օրվա ընթացքում, այդ անձը պետք է ազատվի կալանքից:

Հոդված 67-1. Կրկնակի ձերբակալում կամ կալանավորում

Անձի ազատումը համաձայն 59-րդ հոդվածի 2-րդ կետի, 62-րդ հոդվածի 1-ին և 2-րդ կետերի և 67-րդ հոդվածի չի խոչընդոտում նրա կրկնակի ձերբակալմանը և կալանավորմանը՝ պահանջվող անձին հանձնելու նպատակով՝ հանձնման մասին հետագա պահանջ ստանալու դեպքում:

Հոդված 68. Կրկնակի հանձնում

Եթե հանձնված անձը խուսափում է քրեական հետապնդումից կամ պատիժը կրելուց և վերադառնում է պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի տարածք, ապա նոր պահանջով նա պետք է հանձնվի առանց 58-րդ և 59-րդ հոդվածներում նշված նյութերը ներկայացնելու:

Հոդված 69. Քրեական գործով վարույթի արդյունքների մասին ծանուցում

Պայմանավորվող Կողմերը միմյանց տեղեկացնում են իրենց հանձնված անձի դեմ քրեական գործով վարույթի արդյունքների մասին: Խնդրանքով ուղարկվում է նաև վերջնական որոշման պատճենը:

Հոդված 70. Տարանցիկ փոխադրում

1. Պայմանավորվող Կողմը մյուս Պայմանավորվող Կողմի խնդրանքով թույլատրում է իր տարածքով տարանցիկ փոխադրումը այն անձանց, որոնք հանձնվել են մյուս Պայմանավորվող Կողմին կամ ժամանակավորապես փոխանցվել են երրորդ պետության կողմից:

2. Նման փոխադրման թույլտվության խնդրանքը քննարկվում է նույն կարգով, ինչ հանձնման պահանջը:

3. Հայցվող Պայմանավորվող Կողմը թույլատրում է տարանցիկ փոխադրումն այն եղանակով, որը նա համարում է առավել նպատակահարմար:

Հոդված 71. Հանձնման և տարանցիկ փոխադրման հետ կապված ծախսեր

Հանձնման կամ ժամանակավոր փոխանցման հետ կապված ծախսերը կրում է այն Պայմանավորվող Կողմը, որի տարածքում դրանք առաջացել են, իսկ տարանցիկ փոխադրման հետ կապված ծախսերը՝ այն Պայմանավորվող Կողմը, որը դիմել է նման փոխադրման խնդրանքով:

Մաս 2. Քրեական հետապնդման իրականացում

Հոդված 72. Քրեական հետապնդում իրականացնելու պարտականություն

1. Յուրաքանչյուր Պայմանավորվող Կողմ պարտավորվում է մյուս Պայմանավորվող Կողմի հանձնարարությամբ իր օրենսդրությանը համապատասխան քրեական հետապնդում իրականացնել սեփական քաղաքացիների նկատմամբ, որոնք կասկածվում են հայցող Պայմանավորվող Կողմի տարածքում հանցագործություն կատարելու մեջ:

2. Եթե հանցագործությունը, որի կապակցությամբ հարուցվել է գործը, առաջացնում է հանցագործությունից վնաս կրած անձանց քաղաքացիական-իրավական պահանջներ, ապա այդ պահանջները, վնասի հատուցման նրանց խնդրանքի առկայության դեպքում, քննարկվում են տվյալ գործով:

Հոդված 73. Քրեական հետապնդում իրականացնելու հանձնարարություն

1. Քրեական հետապնդում իրականացնելու հանձնարարությունը պետք է պարունակի՝

ա) հայցող հիմնարկի անվանումը;

բ) արարքի նկարագրությունը, որի կապակցությամբ ուղարկվել է հետապնդում իրականացնելու հանձնարարությունը;

գ) հնարավորինս ճշգրիտ նշում արարքի կատարման ժամանակի և վայրի մասին;

դ) հայցող Պայմանավորվող Կողմի օրենքի այն դրույթի տեքստը, որի հիման վրա արարքը ճանաչվում է հանցագործություն, ինչպես նաև գործով վարույթի համար էական նշանակություն ունեցող այլ օրենսդրական նորմերի տեքստը;

ե) կասկածյալ անձի ազգանունը և անունը, նրա քաղաքացիությունը, ինչպես նաև նրա անձի մասին այլ տվյալներ;

ե) քրեական գործերով տուժողների հայտարարությունները, որոնք հարուցվում են տուժողի դիմումի հիման վրա, և վնասի հատուցման մասին հայտարարությունները.

զ) հանցագործությամբ պատճառված վնասի չափի նշումը:

Հանձնարարությանը կցվում են պահանջող Պայմանավորվող Կողմի տրամադրության տակ գտնվող քրեական հետապնդման նյութերը, ինչպես նաև ապացույցները:

2. Պահանջող Պայմանավորվող Կողմի կողմից հարուցված քրեական գործն ուղարկելիս այդ գործով հետաքննությունը շարունակվում է պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի կողմից՝ իր օրենսդրությանը համապատասխան: Գործում գտնվող յուրաքանչյուր փաստաթուղթ պետք է վավերացված լինի պահանջող Պայմանավորվող Կողմի իրավասու արդարադատության հիմնարկի զինանշանային կնիքով:

3. Հանձնարարությունը և դրան կից փաստաթղթերը կազմվում են 18-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան:

4. Եթե մեղադրյալը հետապնդում իրականացնելու մասին հանձնարարությունն ուղարկելու պահին կալանքի տակ է գտնվում պահանջող Պայմանավորվող Կողմի տարածքում, նա տեղափոխվում է պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի տարածք:

Հոդված 74. Քրեական հետապնդման արդյունքների մասին ծանուցում

Պահանջվող Պայմանավորվող Կողմը պարտավոր է ծանուցել պահանջող Պայմանավորվող Կողմին վերջնական որոշման մասին: Պահանջող Պայմանավորվող Կողմի խնդրանքով ուղարկվում է վերջնական որոշման պատճենը:

Հոդված 75. Որոշման ընդունման հետևանքները

Եթե Պայմանավորվող Կողմին 72-րդ հոդվածի համաձայն ուղարկվել է քրեական հետապնդում իրականացնելու մասին հանձնարարություն՝ դատավճռի ուժի մեջ մտնելուց կամ պահանջվող Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկի կողմից այլ վերջնական որոշում ընդունելուց հետո, ապա պահանջող Պայմանավորվող Կողմի հիմնարկները չեն կարող հարուցել քրեական գործ, իսկ նրանց կողմից հարուցված գործը ենթակա չէ դադարեցման:

Հոդված 76. Պատասխանատվությունը մեղմացնող կամ ծանրացնող հանգամանքներ

Պայմանավորվող Կողմերից յուրաքանչյուրը հանցագործությունների հետաքննության և քրեական գործերի դատական քննության ժամանակ հաշվի է առնում Պայմանավորվող Կողմերի օրենսդրությամբ նախատեսված պատասխանատվությունը մեղմացնող հանգամանքները՝ անկախ այն բանից, թե որ Պայմանավորվող Կողմի տարածքում են դրանք առաջացել:

Հոդված 76-1. Դատավճիռների ճանաչում

Անձին առանձնապես վտանգավոր ռեցիդիվիստ ճանաչելու, հանցագործության կրկնակի կատարման և պայմանական դատապարտման, դատավճռի կատարման հետաձգման կամ պայմանական վաղաժամկետ ազատման հետ կապված պարտականությունների խախտման փաստերը հաստատելու հարցերը լուծելիս Պայմանավորվող Կողմերի արդարադատության հիմնարկները կարող են ճանաչել և հաշվի առնել նախկին ԽՍՀՄ և նրա կազմի մեջ մտած միութենական հանրապետությունների դատարանների (տրիբունալների), ինչպես նաև Պայմանավորվող Կողմերի դատարանների կողմից կայացված դատավճիռները:

Հոդված 77. Երկու կամ մի քանի Պայմանավորվող Կողմերի դատարաններին ենթակա գործերի քննության կարգը

Մեկ անձի կամ անձանց խմբի կողմից մի քանի հանցագործություններ կատարելու մեղադրանքի դեպքում, որոնց վերաբերյալ գործերը ենթակա են երկու կամ ավելի Պայմանավորվող Կողմերի դատարաններին, դրանք քննելու իրավասու է այն Պայմանավորվող Կողմի դատարանը, որի տարածքում ավարտվել է նախաքննությունը: Այս դեպքում գործը քննվում է այդ Պայմանավորվող Կողմի դատավարության կանոններով:

Մաս 3. Հատուկ դրույթներ քրեական գործերով իրավական օգնության և իրավական հարաբերությունների վերաբերյալ

Հոդված 78. Առարկաների փոխանցում

1. Պայմանավորվող Կողմերը պարտավորվում են խնդրանքով միմյանց փոխանցել.

ա) առարկաներ, որոնք օգտագործվել են սույն Կոնվենցիային համապատասխան անձի հանձնում առաջացնող հանցագործություն կատարելիս, ներառյալ հանցագործության գործիքները. առարկաներ, որոնք ձեռք են բերվել հանցագործության արդյունքում կամ որպես դրա դիմաց վարձատրություն, կամ առարկաներ, որոնք հանցագործը ստացել է այդպիսով ձեռք բերված առարկաների դիմաց.

բ) առարկաներ, որոնք կարող են նշանակություն ունենալ որպես ապացույցներ քրեական գործում. այդ առարկաները փոխանցվում են նաև այն դեպքում, եթե հանցագործի հանձնումը չի կարող իրականացվել նրա մահվան, փախուստի կամ այլ հանգամանքների պատճառով:

2. Եթե պահանջվող Պայմանավորվող Կողմին սույն հոդվածի առաջին կետում նշված առարկաները անհրաժեշտ են որպես ապացույցներ քրեական գործում, դրանց փոխանցումը կարող է հետաձգվել մինչև գործի վարույթի ավարտը:

3. Երրորդ անձանց իրավունքները փոխանցված առարկաների նկատմամբ մնում են ուժի մեջ: Գործի վարույթի ավարտից հետո այդ առարկաները պետք է անհատույց վերադարձվեն դրանք փոխանցած Պայմանավորվող Կողմին:

Հոդված 78-1. Կալանքի տակ գտնվող կամ ազատազրկման ձևով պատիժ կրող անձի ժամանակավոր փոխանցում

1. Եթե անհրաժեշտ է որպես վկա կամ տուժող հարցաքննել մեկ այլ Պայմանավորվող Կողմի տարածքում կալանքի տակ գտնվող կամ ազատազրկման ձևով պատիժ կրող անձին, ինչպես նաև նրա մասնակցությամբ իրականացնել այլ քննչական գործողություն, ապա այդ անձը, անկախ նրա քաղաքացիությունից, շահագրգիռ Պայմանավորվող Կողմի հիմնավորված խնդրանքով, հարցվող Պայմանավորվող Կողմի Գլխավոր դատախազի (Դատախազի) որոշմամբ կարող է ժամանակավորապես փոխանցվել՝ պայմանով, որ նա պահվի կալանքի տակ և վերադարձվի սահմանված ժամկետում:

2. Սույն հոդվածի 1-ին կետում նշված անձի ժամանակավոր փոխանցման խնդրանքը կազմվում է 7-րդ հոդվածի դրույթներին համապատասխան և պետք է պարունակի նաև նշում այն ժամանակի մասին, որի ընթացքում պահանջվում է այդ անձի ներկայությունը հարցող Պայմանավորվող Կողմում:

3. Սույն հոդվածի 1-ին կետում նշված անձի ժամանակավոր փոխանցում չի կատարվում.

ա) եթե նրա համաձայնությունը նման փոխանցմանը ստացված չէ.

բ) եթե անհրաժեշտ է նրա ներկայությունը հարցվող Պայմանավորվող Կողմի տարածքում նախաքննության կամ դատական քննության ժամանակ.

գ) եթե նման փոխանցումը կարող է հանգեցնել այդ անձի կալանքի տակ պահելու կամ ազատազրկման ձևով պատիժ կրելու սահմանված ժամկետների խախտմանը:

4. Սույն հոդվածի 1-ին կետում նշված անձի նկատմամբ տարածվում են 9-րդ հոդվածի 1-ին կետով նախատեսված երաշխիքները:

Հոդված 79. Մեղադրական դատավճիռների մասին ծանուցում և դատվածության մասին տեղեկություններ

1. Պայմանավորվող Կողմերից յուրաքանչյուրը տարեկան կտրվածքով մյուս Պայմանավորվող Կողմերին կհաղորդի տեղեկություններ համապատասխան Պայմանավորվող Կողմի քաղաքացիների նկատմամբ իր դատարանների կողմից կայացված օրինական ուժի մեջ մտած մեղադրական դատավճիռների մասին՝ միաժամանակ ուղարկելով դատապարտվածների առկա մատնահետքերը:

2. Պայմանավորվող Կողմերից յուրաքանչյուրը մյուս Պայմանավորվող Կողմերին նրանց խնդրանքով անվճար տրամադրում է տեղեկություններ իր դատարանների կողմից նախկինում դատապարտված անձանց դատվածության մասին, եթե այդ անձինք քրեական պատասխանատվության են ենթարկվում հարցող Պայմանավորվող Կողմի տարածքում:

Հոդված 80. Հաղորդակցության հատուկ կարգ

Հանձնման և քրեական հետապնդման հարցերով հաղորդակցությունն իրականացվում է Պայմանավորվող Կողմերի գլխավոր դատախազների (դատախազների) կողմից:

Դատախազի (դատարանի) սանկցիա պահանջող դատավարական և այլ գործողությունների կատարման հարցերով հաղորդակցությունն իրականացվում է դատախազության մարմինների կողմից՝ Պայմանավորվող Կողմերի գլխավոր դատախազների (դատախազների) սահմանած կարգով:

Բաժին V. ԵԶՐԱՓԱԿԻՉ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐ

Հոդված 81. Սույն Կոնվենցիայի կիրառման հարցեր

Սույն Կոնվենցիայի կիրառման ժամանակ ծագող հարցերը լուծվում են Պայմանավորվող Կողմերի իրավասու մարմինների կողմից՝ փոխադարձ համաձայնությամբ:

Հոդված 82. Կոնվենցիայի հարաբերակցությունը միջազգային պայմանագրերի հետ

Սույն Կոնվենցիան չի շոշափում այլ միջազգային պայմանագրերի դրույթները, որոնց մասնակից են հանդիսանում Պայմանավորվող Կողմերը:

Հոդված 83. Ուժի մեջ մտնելու կարգ

1. Սույն Կոնվենցիան ենթակա է վավերացման՝ այն ստորագրած պետությունների կողմից: Վավերացման փաստաթղթերը հանձնվում են պահպանման Բելառուսի Հանրապետության Կառավարությանը, որն իրականացնում է սույն Կոնվենցիայի ավանդապահի գործառույթները:

2. Սույն Կոնվենցիան ուժի մեջ կմտնի երեսուներորդ օրը՝ հաշված ավանդապահին երրորդ վավերացման փաստաթղթի հանձնման օրվանից: Այն պետության համար, որի վավերացման փաստաթուղթը ավանդապահին կհանձնվի սույն Կոնվենցիայի օրինական ուժի մեջ մտնելուց հետո, այն ուժի մեջ կմտնի երեսուներորդ օրը՝ հաշված նրա վավերացման փաստաթղթի ավանդապահին հանձնման օրվանից:

Հոդված 84. Կոնվենցիայի գործողության ժամկետ

1. Սույն Կոնվենցիան գործում է հինգ տարի՝ ուժի մեջ մտնելու օրվանից: Այս ժամկետի լրանալուց հետո Կոնվենցիան ինքնաբերաբար երկարաձգվում է ամեն անգամ նոր հնգամյա ժամկետով:

2. Յուրաքանչյուր Պայմանավորվող Կողմ կարող է դուրս գալ սույն Կոնվենցիայից՝ այդ մասին գրավոր ծանուցում ուղարկելով ավանդապահին՝ դրա գործողության ընթացիկ հնգամյա ժամկետի ավարտից 12 ամիս առաջ:

Հոդված 85. Գործողությունը ժամանակի մեջ

Սույն Կոնվենցիայի գործողությունը տարածվում է նաև դրա ուժի մեջ մտնելուց առաջ ծագած իրավահարաբերությունների վրա:

Հոդված 86. Կոնվենցիային միանալու կարգ

Սույն Կոնվենցիային ուժի մեջ մտնելուց հետո կարող են միանալ բոլոր Պայմանավորվող Կողմերի համաձայնությամբ այլ պետություններ՝ դեպոզիտարին ներկայացնելով այդպիսի միանալու փաստաթղթերը: Միանալը համարվում է օրինական ուժի մեջ մտած դեպոզիտարի կողմից նման միանալու համաձայնության վերաբերյալ վերջին հաղորդագրությունը ստանալու օրվանից երեսուն օր հետո:

Հոդված 87. Դեպոզիտարի պարտականությունները

Դեպոզիտարը անհապաղ կտեղեկացնի սույն Կոնվենցիան ստորագրած և դրան միացած բոլոր պետություններին յուրաքանչյուր վավերացման վկայագրի կամ միանալու փաստաթղթի պահպանման հանձնման ամսաթվի, Կոնվենցիայի ուժի մեջ մտնելու ամսաթվի, ինչպես նաև իր կողմից այլ ծանուցումներ ստանալու մասին:

Կատարված է Մինսկ քաղաքում 1993 թվականի հունվարի 22-ին մեկ բնօրինակ օրինակով՝ ռուսերեն լեզվով: Բնօրինակ օրինակը պահվում է Բելառուսի Հանրապետության Կառավարության Արխիվում, որը սույն Կոնվենցիայի մասնակից պետություններին կուղարկի դրա վավերացված պատճենը:

Հայաստանի Հանրապետության համար

Բելառուսի Հանրապետության համար

Ղազախստանի Հանրապետության համար

Ղրղզստանի Հանրապետության համար

Մոլդովայի Հանրապետության համար

Ռուսաստանի Դաշնության համար

Տաջիկստանի Հանրապետության համար

Թուրքմենստանի համար

Ուզբեկստանի Հանրապետության համար

Ուկրաինայի համար